Welke gevolgen heeft trouwen voor uw vermogen?

Tjarko Denekamp
Expert Kenniscentrum ABN AMRO
12-01-2021

Heeft u trouwplannen? Dan is het verstandig om u, naast de leuke dingen, ook te verdiepen in de juridische gevolgen van uw huwelijk. Veel wetten houden bijvoorbeeld rekening met het gegeven of mensen wel of niet zijn getrouwd. In dit artikel concentreren we ons op de vraag: ‘Wat betekent trouwen voor uw vermogen?’

 

Het aangaan van een geregistreerd partnerschap is in deze zin gelijk aan het aangaan van een huwelijk. Alleen samenwonen, met of zonder samenlevingscontract, wordt niet gelijkgesteld aan een huwelijk.

Huwelijken die zijn gesloten vóór 1 januari 2018

Tot 1 januari 2018 was trouwen in een algehele gemeenschap van goederen de norm. Deze huwelijksvorm trad automatisch in werking als niet werd gekozen voor een huwelijk met huwelijkse voorwaarden. Het vermogen van de echtgenoten werd dan gezamenlijke bezit. Dat gold zowel voor het vermogen dat zij hadden op het moment van trouwen als voor het toekomstige vermogen. 

In de regel vormden schenkingen en erfenissen hierop een uitzondering door de uitsluitingsclausule. Deze clausule bepaalt dat de schenking of erfenis privé is van de ontvanger. Zo wordt voorkomen dat de schenking of erfenis moet worden gedeeld bij een echtscheiding.

Nadelen van de algehele gemeenschap van goederen

  1. De algehele gemeenschap van goederen past goed als echtgenoten min of meer dezelfde vermogenspositie hebben bij de start van een huwelijk en wanneer zij hun hele leven met elkaar getrouwd blijven. De praktijk is echter niet meer zo ordelijk. 
  2. De gemeenschap van goederen resulteert in een gemeenschap van schulden als de echtgenoten ook verantwoordelijk worden voor elkaars (studie)schulden.
  3. Het huwelijk in gemeenschap van goederen werd regelmatig gebruikt om financieel misbruik te maken van mensen in een kwetsbare positie. 
  4. Dat er al een uitsluitingsclausule gold voor schenkingen en erfenissen, geeft aan dat het oude systeem niet meer aansloot bij de wens van de meeste mensen. 

Huwelijken die zijn gesloten op of na 1 januari 2018

Als u trouwt zonder huwelijkse voorwaarden, is er sprake van beperkte gemeenschap van goederen, in plaats van een algehele gemeenschap van goederen. Bij beperkte gemeenschap van goederen blijven voorhuwelijks vermogen, schenkingen en erfenissen buiten de gemeenschap. Bezit dat er vóór het huwelijk al was en ontvangen schenkingen en erfenissen tijdens het huwelijk, blijven dus privévermogen. Het idee is dat vermogen dat u samen opbouwt van de echtgenoten samen is. 

Dit nieuwe systeem voorkomt een aantal knelpunten uit het oude systeem, maar de situatie kan ook ingewikkelder worden. Er is bijvoorbeeld vaker sprake van verschillende privévermogens, waarbij het aan de echtgenoten is die vermogens goed te administreren. Helaas blijkt in de praktijk dat veel mensen dat niet doen.

Let op deze valkuilen

Het voorhuwelijks vermogen moet worden genuanceerd: het gaat om vermogen dat vóór het huwelijk niet al gezamenlijk bezit was. Heeft een stel bijvoorbeeld vóór het huwelijk samen een huis gekocht? Dan valt dat na het huwelijk toch in de huwelijksgemeenschap. Ook als het huis niet is gekocht in een 50/50-verhouding maar bijvoorbeeld in een 70/30-verhouding. Na het huwelijk is het een 50/50-verhouding. 

Een vergelijkbare situatie kan ontstaan bij een schuldverhouding die niet gelijk is aan 50/50. Stel dat twee samenwoners een woning hebben gekocht van € 400.000. Partner A heeft zijn aandeel gefinancierd met een hypotheeklening van € 200.000. Partner B heeft haar aandeel voor € 100.000 gefinancierd met een hypotheeklening en € 100.000 met eigen geld. Na het huwelijk gaat de woning de huwelijksgemeenschap in en dat geldt ook voor de schuld. Dit betekent dat men 50/50 schuldenaar is geworden van een totale schuld van € 300.000. Partner B is dus slechter af.

Maatwerk met huwelijkse voorwaarden

De gevolgen van het nieuwe huwelijksvermogensrecht kunnen behoorlijk ingewikkeld zijn. Eigenlijk moet voordat een huwelijk gesloten wordt, een goede analyse worden gemaakt van de huidige situatie en die van na het huwelijk. Dan kan de conclusie zijn dat het wettelijke stelsel niet optimaal aansluit en huwelijkse voorwaarden moeten worden opgesteld bij de notaris.

Een klassiek voorbeeld zijn ondernemers. Zij trouwen vaak op huwelijkse voorwaarden om het vermogen van de partner te beschermen tegen eventuele schuldeisers. Mogelijke vragen die gesteld moeten worden zijn: 'Wat als het goed gaat met de onderneming? In welke mate moet de partner daarvan profiteren?’

Als we alles op een rijtje zetten, ontkomen we niet aan het dringende advies om uw situatie, voordat u gaat trouwen, te bespreken met uw notaris. Het is ook verstandig om bijvoorbeeld elke 5 jaar de balans op te maken: 'Passen de gemaakte afspraken nog bij uw situatie?'

Einde van het huwelijk door overlijden

De vuistregel voor een echtpaar met kinderen uit dat huwelijk is dat een gelijkmatige vermogensverdeling bij overlijden gunstig is voor de erfbelasting. Bij de oude algehele gemeenschap van goederen was dat vaak het geval, bij de nieuwe beperkte gemeenschap is dat minder. Dat kan worden opgelost met huwelijkse voorwaarden die de oude algehele gemeenschap inhouden. 

Het is ook mogelijk te werken met een finaal verrekenbeding. Het verschil is dat de vermogens niet gezamenlijk bezit worden, maar dat een verschil in de omvang van de vermogens wordt rechtgetrokken met een vordering. De meest vermogende partner krijgt een zodanige schuld aan de minder vermogende partner dat het vermogen gelijk is. Anders dan een algehele gemeenschap kan een finaal verrekenbeding worden beperkt tot de situatie dat een huwelijk eindigt door overlijden. Bij een algehele gemeenschap moet het vermogen ook gedeeld worden bij een echtscheiding. 

Tot slot

  1. De stelling dat een gelijkmatige vermogensverdeling gunstig is voor de erfbelasting is een vuistregel. Het is altijd goed om na te gaan hoe het precies uitpakt in uw eigen situatie. De omvang van het vermogen, uw leeftijd en de leeftijd van uw partner zijn bijvoorbeeld relevant. 
  2. Door de hiervoor genoemde uitsluitingsclausule is het de vraag of een gelijkmatige vermogensverdeling mogelijk is. 
  3. Past een gelijkmatige vermogensverdeling bij uw wensen? Deze vraag speelt bijvoorbeeld bij samengestelde gezinnen. Een vermogensverschuiving via het huwelijksvermogensrecht kan de aanspraken van de kinderen op het vermogen beïnvloeden. Dat moet aansluiten bij uw wensen.
Stel uw vermogensvraag

Hoe staat u er financieel voor?

Met het Financieel Inzicht weet u hoe u er financieel voor staat, wat er met uw inkomen na uw pensioen gebeurt en welke risico's u loopt. Of wilt u verder praten over uw financiële situatie? Plan een gratis oriëntatiegesprek.

Andere suggesties voor u

Wat kunt u regelen in een testament?

Stel, u bent gehuwd en u heeft geen testament. Heeft u uw zaken dan wel goed geregeld? Dat is mogelijk niet het geval. Lees onderstaande aandachtspunten om dit te controleren. We concentreren ons in dit artikel met name op het erfrecht. Dat is een onderdeel van het bredere onderwerp estate planning. 

Uw vermogen en de Nederlandse Deposito

U wilt uiteraard dat uw vermogen zo veilig mogelijk is. Bij ABN AMRO valt het geld op uw rekening onder de Nederlandse Depositogarantie. Maar tot welk bedrag is uw geld maximaal beschermd?

Heeft u al nagedacht over uw nalatenschap?

De beste vertaling van estate planning in het Nederlands is ‘nalatenschapsplanning’. Wat gebeurt er met uw vermogen na uw overlijden? Wat zijn uw wensen? En wat zijn de mogelijkheden en de fiscale gevolgen?