Met een tweetrapsmaking in je testament vermogen in de familie houden

Wij horen in gesprekken vaak de volgende wens: ‘Als mijn kind na mij overlijdt, wil ik dat mijn vermogen naar mijn kleinkind gaat'. Dit gebeurt niet automatisch. Na jouw overlijden erven je kinderen immers de nalatenschap. Wanneer een kind trouwt en later overlijdt, kan diens partner veelal de bezittingen erven. Dat betreft ook wat van jou geërfd is. Of het daarna naar de kleinkinderen gaat, is maar de vraag. Heeft je kind geen kinderen? Dan verdwijnt jouw nalatenschap mogelijk uit de familie. Dat is niet altijd gewenst. Het erfrecht biedt hiervoor een oplossing met de tweetrapsmaking.

Je kunt in je testament bijvoorbeeld vastleggen dat je vermogen eerst naar je kind gaat en na diens overlijden naar je kleinkinderen. Als er geen kleinkinderen zijn, kun je bepalen dat het naar een van je andere kinderen gaat. Dit is een vorm van een tweetrapsmaking. Je beschikt daarmee twee keer over je nalatenschap. In dit voorbeeld krijgt de partner van je kind niets. Je moet je dan wel afvragen of dat een gewenste situatie is. Hierover volgt later meer.

De wens om vermogen in de familie te houden, is vaak een reden om een tweetrapsmaking op te maken. Daarnaast kan de tweetrapsmaking erfbelasting besparen. We lichten dit toe in een nieuw voorbeeld.

Stel, je hebt een kinderloze dochter als erfgenaam en daarnaast een zoon en een dochter met kinderen. Als de kinderloze dochter overlijdt, vererft het vermogen (zonder testament) naar broer en zus. Dit gebeurt tegen een tarief van maximaal 40 procent erfbelasting. 

Wanneer je in een tweetrapsmaking een broer en zus van je kind tot verwachter benoemt, erven zij technisch gezien van jou. Dit verlaagt hierdoor het tarief naar maximaal 20 procent erfbelasting. Dat betreft dus het tarief tussen een ouder en een kind.

De tweetrapsmaking zoals hierboven beschreven, wordt regelmatig ingezet. Er kleven echter ook nadelen aan.

• Een tweetrapsmaking kan de mogelijkheden van volgende generaties flink beperken. Je kind kan het vermogen bijvoorbeeld niet gebruiken om een partner verzorgd achter te laten. Wij houden klanten vaak de spiegel voor: 'Stel dat het niet om de partner van jouw kind gaat, maar je eigen partner die niet kan erven'. Dat leidt soms tot andere inzichten die minder beperkend zijn voor het kind.
• Vergeet de administratieplicht niet. Het (restant van het) vermogen moet namelijk bij de verwachter terechtkomen. Dan moet men het vermogen apart administreren. Dit wordt vaak vergeten. Dit leidt tot discussies in de familie: wie heeft waar recht op? Helaas kun je de administratieplicht niet ongedaan maken in je testament.

Denk goed na over het gebruik van een tweetrapsmaking. Bespreek bijvoorbeeld de volgende punten met je notaris:

• Denk erover na om vast te leggen dat de tweetrapsmaking vervalt als je erfgenaam zelf kinderen heeft, getrouwd is of een testament heeft gemaakt. Daardoor blijft de fiscale werking tussen broers en zussen behouden en krijgen je kinderen meer vrijheid.
• Overweeg een vervaltermijn: na een periode van enkele jaren na jouw overlijden komt de hele regeling te vervallen. Je kinderen krijgen dan de vrijheid om hun eigen regeling te maken.