Vragen over het onterven van een kind

Tjarko Denekamp
Expert Kenniscentrum ABN AMRO
12-01-2021

We krijgen regelmatig vragen over het onterven van een kind. Omdat dit een ingewikkeld onderwerp is, is ons antwoord eigenlijk altijd: 'Bespreek dit met uw notaris'. Om u toch op weg te helpen, geven we u een overzicht van veelgestelde vragen. 

  1. Kan ik een kind onterven?

    Ja, dat is mogelijk. Dit kunt u vastleggen in uw testament. Een kind dat is onterfd, heeft wel een legitieme portie. De legitieme portie geeft uw kind recht op een deel van uw nalatenschap, maar is niet hetzelfde als 'erfgenaam zijn of worden'. 

  2. Hoeveel bedraagt de legitieme portie?

    De grove vuistregel is dat de legitieme portie de helft bedraagt van een normaal erfdeel. Maar bepaalde schenkingen tijdens uw leven moeten in de berekening worden betrokken. Schenkingen aan bijvoorbeeld andere kinderen verminderen niet de legitieme portie van het onterfde kind. Schenkingen aan het onterfde kind zelf wel. Sommige andere schenkingen hoeven na vijf jaar niet meer meegeteld te worden.

  3. Waaruit bestaat de legitieme portie?

    Een kind dat is onterfd, moet zich beroepen op zijn legitieme portie om die te krijgen. Het onterfde kind krijgt dan een vordering op de erfgenamen. Of anders gezegd, het onterfde kind wordt een schuldeiser. Hiermee krijgt een onterfd kind recht op geld en wordt het niet (mede-)eigenaar van de spullen uit de nalatenschap.

  4. Waarom is er een legitieme portie?

    Er zijn verschillende gedachten achter de legitieme portie. Een belangrijk punt is het idee dat kinderen recht hebben op een deel van de nalatenschap van hun ouders. Verder zou de legitieme portie kinderen enige bescherming bieden tegen grote bevoordelingen buiten de familie of tussen kinderen onderling. Over deze en andere punten kan lang worden gediscussieerd. De realiteit is dat er een legitieme portie is en dat er op dit moment geen politieke meerderheid is om dat te veranderen.
  5. Kan de legitieme portie worden verminderd?

    Dit is een vraag die op kan komen bij een ouder die zo weinig mogelijk van zijn of haar vermogen bij het onterfde kind terecht wil laten komen. De regeling van de legitieme portie is erop gericht te voorkomen dat de aanspraak makkelijk kan worden verminderd. Toch kunnen er handelingen worden verricht die invloed hebben op de omvang van de legitieme portie. Een schenking op papier aan een ander kind vermindert de legitieme portie bijvoorbeeld niet, maar de 6% rente die moet worden betaald in principe wel. Ook het aangaan van een huwelijk kan invloed hebben op de omvang van de legitieme portie.

  6. Wie is een kind?

    Kinderen hebben een legitieme portie in de nalatenschap van hun ouders. Dit brengt ons op de vraag wie in juridische zin een kind is. 

    Het uitgangspunt is dat een kind dat geboren is uit zijn of haar moeder een kind is van die moeder. Voor vaders kan het genuanceerder liggen. Het is niet altijd direct duidelijk wie de biologische vader is van een kind. Wordt een kind tijdens een huwelijk geboren? Dan is het uitgangspunt dat de man de vader is van het kind. Hij is in elk geval de juridische vader. Of hij ook de biologische vader is, kan een andere kwestie zijn. Komt hij erachter dat hij niet de biologische vader is? Dan kan hij een procedure ontkenning vaderschap starten.

    Een procedure vaststelling ouderschap kan ook nog worden gestart na het overlijden van de man. Bij beroemdheden lijkt dat een kwestie te worden. Na het overlijden van de voetballer Maradonna claimen meerdere personen dat ze kind van hem zijn. 

    Adoptie is een andere mogelijkheid om juridisch ouderschap tot stand te brengen.

  7. Mag het onterfde kind de administratie inzien?

    Het onterfde kind heeft recht om te controleren of zijn vordering op de juiste manier is vastgesteld. Daarvoor is het nodig dat het kind inzage krijgt in de samenstelling en omvang van de nalatenschap. Maar ook schenkingen die in het verleden zijn gedaan, kunnen van invloed zijn. Het kan nodig zijn dat het onterfde kind inzage moet krijgen in de belastingaangiften en rekeningafschriften. 

    Dit kan erg lastig zijn als men niets meer met het onterfde kind te maken wil hebben, bijvoorbeeld door een ruzie. Het is dan belangrijk om de boekhouding goed op orde te hebben. Ook is het van belang een goede executeur te hebben die de nalatenschap afwikkelt en die het contact met het onterfde kind onderhoudt. Bij voorkeur is dat iemand met veel tact en niet iemand die bij de ruzie betrokken is. 

    Hier komen we op een paradox. Het onterven van een kind is voor ouders vaak een grote emotionele stap, maar het is wel relatief makkelijk geregeld. Een aanpassing van het testament is voldoende. Daarentegen kan de afwikkeling maanden en soms jaren in beslag nemen. En dat komt op het bordje van de andere kinderen terecht. Bekijk dus goed wat u in uw situatie kunt doen om deze 'nasleep' zo beperkt mogelijk te houden. 

 

Op naar de notaris

In dit artikel is een aantal aandachtspunten benoemd bij het onterven van een kind. Het is lastige materie, die moet worden gecombineerd met uw persoonlijke familie- en vermogenssituatie. Daar kunnen nog bijzonderheden uit voortvloeien. Het advies 'Bespreek dit onderwerp met uw notaris' is dan ook een logische, vooral omdat we het onderwerp op hoofdlijnen hebben besproken. Zo is bijvoorbeeld de formulering van uw testament een belangrijk aandachtspunt. Als gevolg van ontwikkelingen in de rechtspraak leren we steeds meer. Het is daarom goed mogelijk dat uw notaris de formulering in uw testament van 5 jaar geleden nu misschien anders zou doen.

Preferred Banking

Digitale bijeenkomsten

Wilt u meer informatie over het opbouwen van inkomen voor later, beleggen en vermogen of over schenken en erven? Meld u dan nu aan voor een van onze digitale bijeenkomsten.

Andere suggesties voor u

Wat kunt u regelen in een testament?

Stel, u bent gehuwd en u heeft geen testament. Heeft u uw zaken dan wel goed geregeld? Dat is mogelijk niet het geval. Lees onderstaande aandachtspunten om dit te controleren. We concentreren ons in dit artikel met name op het erfrecht. Dat is een onderdeel van het bredere onderwerp estate planning. 

Kan ik beter schenken of nalaten?

Schenken is vaak leuker dan nalaten. Overweegt u schenkingen te doen om de toekomstige druk van de erfbelasting voor uw kinderen te verminderen? Dan is het verstandig om eerst bij een aantal zaken stil te staan.

Wie betaalt de erfbelasting als een ouder overlijdt?

Moet er al erfbelasting worden betaald na het overlijden van de eerste ouder? Zo ja, hoeveel is de erfbelasting dan precies en kan dat worden voorkomen? Het valt nog niet mee om een helder antwoord te geven op deze relatief eenvoudige en logische vragen.