Scheiden als ondernemer: wat betekent dat voor je bedrijf?

In Nederland gaan jaarlijks bijna 30.000 stellen uit elkaar (huwelijk en geregistreerd partnerschap, CBS, 2023). Voor ondernemers is de kans op een echtscheiding groter dan voor werknemers in loondienst. Vaak is een echtscheiding ingewikkelder voor ondernemers, bijvoorbeeld als het bedrijf verdeeld moet worden, of de waarde van het bedrijf verrekend moet worden. 

• Zorg dat je weet of je bedrijf onder privé- of gemeenschappelijke vermogen valt. Check ook je huwelijkse voorwaarden en of er een verrekenbeding is. Maak eventueel een afspraak bij de notaris voor uitleg van je situatie. 
• Vraag een oriënterend gesprek aan bij een mediator of een advocaat.
• Plan een oriënterend gesprek met onze gespecialiseerde ondernemersadviseurs.
• Wil je alvast meer weten over echtscheiding en de eigen woning? Lees dan Scheiden als ondernemer met een koophuis.

Is je bedrijf privévermogen of gemeenschappelijk vermogen? Dat hangt af van hoe je getrouwd bent. 

Algehele gemeenschap van goederen (huwelijken tot  januari 2018)

Ben je in algehele gemeenschap van goederen getrouwd? Dan zijn meestal alle bezittingen en schulden van jullie samen. Dit betekent dat al het vermogen dat je hebt opgebouwd, vóór en tijdens het huwelijk, gemeenschappelijk is. Dit vermogen moet je verdelen, dus ook je bedrijf. 

Beperkte gemeenschap van goederen (huwelijken na januari 2018)

Sinds 1 januari 2018 geldt een wetswijziging. Daardoor trouw je automatisch in een beperkte gemeenschap van goederen. Dit betekent dat alleen het vermogen dat jullie samen hebben opgebouwd tijdens het huwelijk, gemeenschappelijk is en verdeeld moet worden. Je voorhuwelijks vermogen, schenkingen en erfenissen blijven privévermogen.

Had je het bedrijf al vóór je huwelijk? Dan blijft het je privévermogen. Wel kan er een 'redelijke vergoedingsplicht' aan je partner zijn, bijvoorbeeld als er veel winst in het bedrijf is achtergebleven.

Ben je het bedrijf tijdens je huwelijk gestart? Dan valt het meestal de in de gemeenschap van goederen. Dit betekent dat je het bedrijf met elkaar moet verdelen.

Heb je zelf huwelijkse voorwaarden opgesteld?

Vaak hebben ondernemers huwelijkse voorwaarden waarin staat dat het bedrijf buiten de gemeenschap van goederen valt. Dit is meestal bedoeld om te voorkomen dat schuldeisers van het bedrijf zich kunnen verhalen op het gemeenschappelijk vermogen, zoals de eigen woning. Als dit in de huwelijkse voorwaarden staat, hoef je het bedrijf niet te verdelen. 

Wel kan je nog (een deel van) de waarde van het bedrijf moeten verrekenen. Veel stellen in Nederland hebben in de huwelijkse voorwaarden namelijk een ‘periodiek verrekenbeding’ en/of 'finaal verrekenbeding' opgenomen. 

Wat is een periodiek verrekenbeding? 

Een periodiek verrekenbeding houdt in dat je jaarlijks de inkomsten die jullie niet aan gemeenschappelijke huishouding hebben uitgegeven, met elkaar moet verrekenen. Dit worden ook wel de ‘overgespaarde inkomsten genoemd.  

In de praktijk blijkt dat veel stellen dit niet doen. Dit betekent dat je bij een echtscheiding moet afrekenen alsof je bent getrouwd in gemeenschap van goederen. Dit kan betekenen dat je (een deel van) de waarde van het bedrijf moet verrekenen. 

Wat is een finaal verrekenbeding? 

Een finaal verrekenbeding kan bepalen dat je bij echtscheiding beide privévermogens met elkaar verrekent alsof het gemeenschappelijk vermogen is. Dit betekent dat de waarde van je bedrijf in de verrekening wordt meegenomen. 

Via een mediator

Willen jij en je partner er in goed overleg uit komen? Dan is het verstandig om een mediator in te schakelen. Een mediator helpt jullie samen afspraken te maken en vast te leggen in een echtscheidingsconvenant. 

Valt het bedrijf in de gemeenschap en moet het worden verdeeld? Dan leg je in het convenant vast wat de waarde van het bedrijf is, aan wie het bedrijf toekomt (meestal de ondernemer) en hoe de ex-partner gecompenseerd wordt. Dit kan bijvoorbeeld met andere vermogensbestanddelen of een betalingsregeling. Zo hoeft het bestaan van het bedrijf niet in gevaar te komen.

Als het bedrijf niet in de gemeenschap valt, moet je misschien (een deel van) de waarde van het bedrijf verrekenen. Je legt dan in het convenant vast wat de waarde is en welke vermogensbestanddelen je ex-partner krijgt ter compensatie. Je kunt hiervoor een betalingsregeling afspreken. In het convenant staan daarnaast afspraken over eventuele alimentatieplicht en hoe de opgebouwde pensioenen verdeeld worden. Hebben jullie kinderen jonger dan 18 jaar? Dan maak je samen een ouderschapsplan. De mediator kan jullie daarbij helpen.

Uiteindelijk zorgt de mediator dat het echtscheidingsconvenant en ouderschapsplan (via een advocaat) bij de rechter worden ingediend. De rechter spreekt de echtscheiding uit en stelt de afspraken vast. Daarna wordt de scheiding bij de gemeente ingeschreven. Vanaf dat moment ben je officieel gescheiden.

Via een advocaat

Lukt het niet om er samen uit te komen? Dan neem jullie allebei een advocaat. Dit echtscheidingstraject duurt vaak langer en is duurder omdat de communicatie via de advocaten loopt. Zodra jullie het eens zijn over de afspraken in het echtscheidingsconvenant en eventueel ouderschapsplan, worden deze voorgelegd aan de rechter. De rechter spreekt de echtscheiding uit en stelt de afspraken vast. Hierna wordt de scheiding bij de gemeente ingeschreven.  

Via de rechter  

Komen jullie er ook met advocaten niet uit?  Dan neemt de rechter zelf een beslissing over de verdeling van de bezittingen en schulden. Je kunt nog tegen deze beslissing in beroep gaan. Dit is vaak een lang echtscheidingstraject. Pas als niemand binnen een bepaald termijn beroep aantekent, wordt de scheiding bij de gemeente ingeschreven.