Democratische overwinning zet AI-trade onder druk
De Democratische overwinning bij de Amerikaanse midterms heeft geleid tot een scherpe herwaardering van de AI-trade. Niet omdat de vraag naar AI plotseling verdwijnt, maar omdat beleggers zich afvragen of de enorme uitbreiding van datacenters wel zo snel en tegen de verwachte kosten kan doorgaan.
De marktreactie was uitzonderlijk. De Nasdaq Composite daalde gisteren 5,5%, de S&P 500 Index 4,4% en de Amerikaanse semiconductor-index ruim 12%. Vooral AI- en chipbedrijven werden hard geraakt. De verkoopgolf was ook zichtbaar in Europese en Aziatische markten. Ondanks de daling van gisteren en de afgelopen dagen, staan de meeste beurzen over het hele jaar nog steeds op een (flink) positief rendement.
Van chiptekort naar tekort aan stroom en vergunningen
Een door Democraten gecontroleerd Congres verhoogt de kans op strengere voorwaarden voor nieuwe datacenters die nodig zijn voor AI. Democratische beleidsmakers zijn vooral bezorgd over de impact van datacenteruitbreiding op elektriciteitsprijzen, capaciteit van het stroomnet, watergebruik en de kosten die deze datacenters voor lokale gemeenschappen veroorzaken. Maatregelen van individuele staten en lokale overheden om de uitbreiding van datacenters te beperken kunnen hierbij zelfs belangrijker zijn dan federale regelgeving.
Daarmee verandert de situatie voor de uitbreiding van AI-capaciteit. Voor verdere groei zijn niet alleen voldoende chips en kapitaal nodig, maar ook stroom, grond, netaansluitingen en politieke toestemming. De eerste indicaties zijn dat ongeveer 30% van de verwachte uitbreiding van Amerikaanse datacentercapaciteit in 2028 geraakt wordt door mogelijke bouwstops. Dat betekent niet direct dat deze capaciteit volledig verdwijnt, aangezien projecten ook kunnen worden uitgesteld, verkleind of gefaseerd.
Waarom reageert de markt zo heftig?
AI was een van de sterkste en meest populaire beleggingsthema's van de afgelopen jaren. In de verwachtingen voor chipproducenten, datacenterbedrijven en andere AI-infrastructuurleveranciers zat al een zeer snelle uitbreiding van AI-capaciteit verwerkt. De verkiezingsuitslag raakt precies die aanname.
Bovendien bestonden er al zorgen over de hoge verwachtingen en de vraag of de honderden miljarden dollars aan AI-investeringen voldoende rendement gaan opleveren. De verkiezingen zijn daarom eerder een katalysator voor de correctie dan de enige oorzaak.
Dat verklaart ook waarom de verschillen binnen de AI-sector groot zijn. Hyperscalers zoals Microsoft, Amazon, Alphabet en Meta beschikken over sterke balansen en veel bestaande infrastructuur. Schaarser wordende datacentercapaciteit kan voor hen zelfs een concurrentievoordeel opleveren. De eerste reactie op de beurs was dan ook positief voor deze bedrijven, maar gisteren werden deze hyperscalers – zij het in mindere mate – ook meegetrokken in de verkoopgolf.
Voor bedrijven die nog veel capaciteit moeten financieren, bouwen en operationeel maken, is het risico groter. Dat geldt bijvoorbeeld voor bedrijven als CoreWeave en Nebius. Ook chipbedrijven zoals Nvidia en Broadcom worden kwetsbaarder wanneer de bouw van nieuwe capaciteit wordt uitgesteld.
Waar zitten de grootste risico's?
We zien vooral drie kwetsbare gebieden. Ten eerste datacenterbedrijven met veel schuld. Zij kunnen tegelijkertijd te maken krijgen met uitgestelde projecten en hogere financieringskosten. Bij CoreWeave is die stress bijvoorbeeld al zichtbaar op de bedrijfsobligatiemarkt.
Ten tweede halfgeleiders. De structurele AI-vraag blijft waarschijnlijk groot, maar in de huidige winstverwachtingen zit veel toekomstige capaciteit verwerkt. Als datacenters later worden gebouwd, kan ook de vraag naar GPU’s (processors die computerrekenkracht leveren), geheugen en netwerkapparatuur naar achteren schuiven.
Tot slot elektriciteit en infrastructuur. Bedrijven zoals GE Vernova en Bloom Energy hebben sterk geprofiteerd van de verwachte explosie in elektriciteitsvraag vanuit datacenters. Vertraging van projecten kan een deel van die groei naar latere jaren verschuiven.
Wel zit hier ook een belangrijke nuance. Als nieuwe infrastructuur moeilijker te realiseren wordt, kan bestaande en reeds vergunde capaciteit juist waardevoller worden. Bedrijven die hier al een sterke positie hebben, zouden dan juist kunnen profiteren.
Wat betekent dit voor beleggers?
We zouden het AI-thema niet afschrijven, maar wel selectiever benaderen. De verkiezingsuitslag versterkt het onderscheid tussen ondernemingen die al beschikken over de benodigde infrastructuur, stroomvoorziening en een sterke balans, en ondernemingen die hun toekomstige capaciteit nog moeten financieren en bouwen.
Voor beleggers wordt het daarom belangrijk om de komende maanden goed te volgen of strengere regels de bouw van datacenters daadwerkelijk tegenhouden of vooral vertragen. Daarnaast zal ook veel afhangen van de investeringsplannen van grote hyperscalers zoals Microsoft, Amazon, Alphabet en Meta. Zolang zij vasthouden aan hun AI-investeringen, blijft de onderliggende vraag naar infrastructuur en chips sterk. Ook de bedrijfsobligatiemarkten verdienen aandacht. Verder oplopende financieringskosten voor datacenterbedrijven kunnen geplande uitbreidingen onder druk zetten. Uiteindelijk is echter vooral van belang of de enorme investeringen in AI zich steeds duidelijker vertalen in omzet, productiviteitswinst en winstgroei.
De discussie verschuift daarmee van de belofte van AI naar het rendement op AI. De belangrijkste vraag is niet langer alleen hoe sterk de vraag naar AI wordt, maar vooral welke bedrijven over de financiële middelen, stroomvoorziening en bestaande infrastructuur beschikken om op een winstgevende manier aan die vraag te voldoen. Dat onderscheid kan bepalend worden voor de volgende winnaars en verliezers binnen het AI-thema.
Joost Olde Riekerink
Expert aandelenresearch en -advies