Natuur als fundament voor welvaart

Biodiversiteit is de variatie aan leven op aarde: soorten, genetische diversiteit en ecosystemen zoals bossen, oceanen, rivieren en graslanden. Het vormt de basis onder onze economie: meer dan de helft van het wereldwijde bbp is direct of indirect afhankelijk van natuur. Bedrijven die deze afhankelijkheid negeren, onderschatten risico’s in hun keten en bedrijfsmodel.

In dit artikel bekijken we wat biodiversiteit betekent voor de samenleving en economie, welke risico’s biodiversiteitsverlies creëert voor bedrijven en beleggers, en welke keuzes beleggers nu al kunnen maken.

Volgens de Living Planet Index van het Wereld Natuur Fonds (WWF) is de gemiddelde populatiegrootte van vissen, vogels, zoogdieren, amfibieën en reptielen sinds 1970 wereldwijd met 73% afgenomen.¹ Het Intergouvernementeel Platform voor Biodiversiteit en Ecosysteemdiensten (IPBES) waarschuwt dat ongeveer één miljoen soorten met uitsterven worden bedreigd – tien tot honderd keer sneller dan het natuurlijke tempo. De belangrijkste oorzaken zijn verlies en versnippering van leefgebied, overbevissing, klimaatverandering, vervuiling en ook invasieve soorten die inheemse flora en fauna verdringen. Omdat veel oorzaken direct samenhangen met economische activiteit, is herstel van biodiversiteit vooral een economische opgave.

De natuur levert dagelijks ‘ecosysteemdiensten’: van bestuiving en schoon water tot grondstoffen en bescherming tegen overstromingen. En die zijn vaak pas zichtbaar als ze wegvallen. Zo is driekwart van de wereldwijde voedselgewassen afhankelijk van dierlijke bestuiving. Bijen, vlinders, vleermuizen en vogels zorgen voor de productie van onder meer fruit, groenten, noten en oliën. De economische waarde daarvan wordt wereldwijd geschat op USD 235 tot 577 miljard per jaar. Dat is de marktwaarde van landbouwproductie die direct afhankelijk is van dierlijke bestuiving: circa 5 tot 8% van de wereldwijde landbouwproductie; regionaal kan dit oplopen tot 15%.²

Bossen, moerassen en veengebieden zuiveren water en slaan grote hoeveelheden CO₂ op. Mangroven en koraalriffen dempen golfslag en beschermen kusten tegen erosie en overstromingen. Dit soort functies is lastig of extreem kostbaar te vervangen.

Biodiversiteit raakt ook onze gezondheid. Veel geneesmiddelen zijn gebaseerd op, of geïnspireerd door, natuurlijke stoffen. Denk aan penicilline, morfine en aspirine. Daarnaast kan aantasting van ecosystemen het risico vergroten dat infectieziekten van dieren op mensen overspringen (zoönosen), zoals bij COVID-19, ebola en SARS.

Het Wereld Economisch Forum (WEF) becijferde in 2020 dat meer dan USD 44 biljoen aan economische productie – op dat moment ruim de helft van het wereldwijde bbp – deels of helemaal afhankelijk is van de natuur.³ En dat zit met name in sectoren als landbouw, visserij, bosbouw, farmacie, toerisme en bouw.

Tegenover de risico’s staan kansen. Een economie die actief investeert in natuurherstel – de ‘nature-positive economy’ – kan volgens het WEF (2020) naar schatting USD 10 biljoen aan economische kansen en 395 miljoen banen opleveren richting 2030. Voor beleggers zijn daardoor die bedrijven interessant die hun footprint aantoonbaar verkleinen én oplossingen opschalen.

Beleggers die biodiversiteit meenemen naast bestaande ESG-factoren, kijken onder meer naar landgebruik, ketenrisico’s in grondstoffen, waterverbruik en het biodiversiteitsbeleid van bedrijven. De voorkeur gaat uit naar organisaties die transparant rapporteren en meetbare doelen formuleren. Door te kiezen voor bedrijven en fondsen die aantoonbaar bijdragen aan biodiversiteitsherstel, beperken beleggers risico’s in de ‘grondstoffenbasis’ van de economie op de langere termijn – en sturen ze hun beleggingen richting oplossingen.

Een mooi voorbeeld is Archer Daniels Midland (ADM) (ESG-gevorderd), dat aan lagere broeikasgasuitstoot werkt, duurzamere landbouw stimuleert en biobased producten ontwikkelt. DSM-Firmenich (Impact) ontwikkelt toevoegingen voor veevoer die methaanuitstoot bij runderen kunnen verminderen.

Een ander mooi voorbeeld is Corbion (ESG-gevorderd), dat innoveert met biobased ingrediënten en fermentatietechnologie, onder meer om voedsel langer houdbaar te maken (minder verspilling) en PLA (polymelkzuur) als biologisch afbreekbaar alternatief voor fossiele plastics.

Ook via engagement kunnen beleggers bedrijven aansporen om transparanter te zijn over hun impact op natuur en om concrete verbeteringen door te voeren.

Biodiversiteit is geen luxe of bijzaak. Het is de basis waarop economie en samenleving draaien. Als die verzwakt, vertaalt zich dat in maatschappelijke, economische én financiële risico’s. Beleggers kunnen hier invloed op uitoefenen. Via hun beleggingen kunnen zij bedrijven belonen die natuur beschermen en achterblijvers aansporen om te versnellen.

Judith Sanders
Duurzaam Beleggingsstrateeg