Onze drie scenario's voor het Iran-conflict

Door de geopolitieke onrust zijn de financiële markten risicomijdend geworden. We zien hierbij ‘normaal’ risicomijdend marktgedrag, maar ook marktreacties die anders zijn dan we hadden verwacht.

Als reactie op de oorlog zijn de energieprijzen sterk gestegen, vooral nu het transport van olie en LNG via de Straat van Hormuz stil ligt. Tegelijkertijd stonden de aandelenmarkten onder druk. De Aziatische en Europese markten, die meer afhankelijk zijn van energie uit het Midden-Oosten, daalden. Amerikaanse aandelen gingen juist minder sterk omlaag. Dit onderstreept dat beleggers de Amerikaanse aandelenmarkt in deze onzekere tijd beschouwen als een defensievere regio dan andere regio’s. Ook de Amerikaanse dollar werd sterker. Hiermee werd de rol van deze munt als veilige haven bevestigd. Dat laatste kunnen we niet zeggen van goud. Hoewel we een stijging van de goudprijs hadden verwacht, daalde deze juist. Dit was waarschijnlijk het gevolg van het feit dat beleggers winst namen om verliezen elders te dekken. Bitcoin is daarentegen gestegen, na grote verliezen in de afgelopen maanden.

Verwachte renteverlagingen van de Federal Reserve (Fed) worden door de markt verder doorgeschoven naar de toekomst. Dat komt doordat aanhoudend hogere energieprijzen kunnen leiden tot hogere inflatie. Als gevolg van de hogere inflatieverwachtingen zijn obligatierentes gestegen (bij obligaties bewegen de rente en de koers in tegengestelde richting). Dit is negatief voor staatsobligaties, die doorgaans fungeren als een veilige haven in tijden van onrust. Ook de risicopremies op obligaties (premies op staatsobligaties en op bedrijfsobligaties) zijn deze week gestegen. Ten slotte is de volatiliteit (marktbeweeglijkheid), gemeten aan de hand van de VIX-index, sinds het begin van deze week gestegen. Maar hoewel deze index nu boven het gemiddelde niveau ligt, duidt de stijging nog niet op extreme angst op de financiële markten.

Voor beleggers is de belangrijkste vraag hoe het conflict zich vanaf nu zal ontwikkelen en wat de impact op de financiële markten zal zijn. In het hiernavolgende schetsen we drie scenario's, die voornamelijk worden bepaald door de duur van het conflict en het niveau van de energieprijzen.

Scenario's ABN AMRO:

1. Huidige situatie duurt enkele weken, waarna de spanningen afnemen, met een olieprijs¹ van USD 100 of hoger
2. Langdurig conflict van drie maanden of langer, met een olieprijs van USD 130 of hoger
3. Situatie verbetert snel, met een olieprijs van USD 80

Huidige situatie duurt enkele weken

We denken dat het eerste scenario het meest aannemelijk is, met een waarschijnlijkheid van 50%. In dit scenario gaan de aanvallen van beide kanten enkele weken door, maar niet langer dan een maand. De Straat van Hormuz blijft gesloten voor scheepvaart en sommige olie- en gasinstallaties zijn ook gesloten. Hoewel er geen langdurige gevolgen zullen zijn voor de productiefaciliteiten, zal de olie- en gasproductie afnemen als gevolg van de sluiting van olie- en gasraffinaderijen. Na een paar weken zal er een langzame verbetering optreden en zal de energieproductie en het vervoer van olie en gas weer normaliseren. Dit scenario zal een lichte impact hebben op de inflatie en nauwelijks invloed op de wereldwijde economische groei.

Langdurig conflict

Het tweede scenario is het worst-case-scenario, met een waarschijnlijkheid van 25%. In dit scenario duurt het conflict drie maanden of langer. De aanvallen gaan aan beide zijden door en nemen in hevigheid toe. De Straat van Hormuz is voor langere tijd gesloten en olie- en gasinstallaties worden beschadigd. De oorlog heeft gevolgen voor pijpleidingen, productiefaciliteiten en havens; het vergt meer tijd om die te herstellen. Het conflict de-escaleert de komende maanden niet, met hogere inflatie en mogelijke renteverhogingen als gevolg.

Situatie verbetert snel

Het derde scenario is het meest optimistische, met een waarschijnlijkheid van 25%. In dit scenario zullen de aanvallen binnen twee weken afnemen. Dat kan gebeuren als de gevechtscapaciteit van Iran afneemt en/of als president Trump de overwinning uitroept en de Amerikaanse aanvallen terugschroeft. De Straat van Hormuz gaat open en de olie- en gasproductie wordt hervat, wat snel leidt tot een normale productie en transport. Dit scenario heeft een verwaarloosbare impact op de wereldwijde economische groei, die in de loop van het jaar verder zal aantrekken.

In alle scenario’s heeft de oorlog eerst een negatief effect op aandelen. Olieprijzen stijgen, de dollar wordt sterker, de goudprijs loopt op en de volatiliteit neemt toe. Maar als we kijken naar de totale effecten dan is het beeld genuanceerder (zie onderstaande tabel).

In het scenario dat wij het meest waarschijnlijk vinden – huidige situatie duurt enkele weken – kunnen aandelenkoersen verder dalen. Amerikaanse aandelen en de sectoren energie, basismaterialen en gezondheidszorg zullen in dit geval waarschijnlijk beter presteren dan de bredere markt. Obligatiekoersen kunnen verder dalen als gevolg van inflatievrees (hogere rente). De olieprijs kan oplopen tot USD 100 en de VIX-index kan stijgen tot ongeveer 35. Maar zodra het normalisatieproces begint, kunnen de markten ook snel herstellen.

In het worst-case-scenario – een langdurig conflict – zullen de aandelenkoersen sterker dalen. Ook in dit geval kunnen Amerikaanse aandelen en defensievere sectoren, zoals energie, consumptiegoederen en gezondheidszorg, beter presteren dan de bredere markt. In dit scenario dalen de obligatiekoersen ook nog steeds, omdat we verwachten dat de inflatievrees zwaarder zal wegen dan de bezorgdheid over de groei. De olieprijs zal minstens USD 130 bereiken en de VIX kan stijgen tot 40 of hoger.

In het meest optimistische scenario – situatie verbetert snel – herstellen de aandelenkoersen zich rap. Opkomende markten en Europa presteren beter dan andere regio’s, in tegenstelling tot de marktbewegingen van eerder deze week. Op sectorniveau doen financiële instellingen en industrie het waarschijnlijk beter dan andere sectoren. Ook de obligatiekoersen stijgen, omdat de inflatievrees afneemt. De olieprijs bereikt USD 80 of daalt zelfs naar USD 60. De VIX bereikt 25.

Alle scenario’s wijzen op een negatieve impact op beleggingsportefeuilles, zeker bij de eerste marktreactie. Toch raden we beleggers aan om geen overhaaste beleggingsbeslissingen te nemen. In dit verband willen we er ook op wijzen dat we vooralsnog geen wijzigingen doorvoeren in onze economische groeiprognoses. (Economische groei is een belangrijke motor voor bedrijfswinsten en dus ook voor aandelenkoersen.) De reden hiervoor is dat het moeilijk is in te schatten hoe lang het conflict zal duren. Voorlopig denken we dat de gevolgen vooral merkbaar zijn in de vorm van hogere inflatie, wat niet onmiddellijk leidt tot lagere economische groei.

We onderkennen dat de financiële markten nerveus zijn en dat de situatie onzeker is. Op dit moment weten we niet hoe het conflict precies zal verlopen. Dit betekent dat we geleidelijk van het ene scenario naar het andere kunnen verschuiven. Dat gezegd hebbende: wanneer de situatie verbetert, zullen de markten daar snel op reageren. Het is daarom essentieel om geen overhaaste beleggingsbeslissingen te nemen.

We willen ook benadrukken dat de wereldeconomie aantrekt en dat de bedrijfswinsten in 2026 naar verwachting met dubbele cijfers zullen groeien. Hoewel de groei en de bedrijfswinsten uiteindelijk kunnen worden beïnvloed door de gevolgen van de oorlog, hebben we een sterke uitgangspositie. Bovendien liggen de VS en Europa op koers met fiscale stimuleringsmaatregelen. En de markt verwacht nog steeds dat de Fed de beleidsrente ergens dit jaar zal verlagen. We handhaven daarom onze bescheiden overweging in aandelen en onze neutrale visie op obligaties. Vanuit risicoperspectief hebben we ook een positieve visie op goud.

Lees ook het marktcommentaar van 2 maart 'Aanval op Iran: wat betekent dit voor beleggers?'