"Soms blijkt er toch nog ruimte op het stroomnet te zijn"

“Binnen de Amsterdamse haven worden inmiddels meerdere contractvormen ontwikkeld en toegepast die samenwerking tussen bedrijven faciliteren. Denk aan het groepscapaciteitsbeperkingscontract (G-CBC) en de groepstransportovereenkomst (GTO). Deze contracten maken het mogelijk om collectief afspraken te maken over het gebruik van netcapaciteit. Daarnaast wordt geëxperimenteerd met cable pooling. De beschikbaarheid van deze contracten heeft geleid tot meer samenwerking tussen bedrijven in het havengebied.”

“We merken dat we elkaar goed aanvullen en onderling vertrouwen opbouwen. Daarnaast is een van de grootste veranderingen dat Liander een beter beeld heeft gekregen van wat er daadwerkelijk in de grond ligt, wat het stroomnet aan kan en hoe snel de energietransitie gaat. Waar eerder werd gedacht dat dit soort informatie eenvoudig beschikbaar was, blijkt het in de praktijk mensenwerk te zijn. Oude technologie, beperkte meetgegevens en schaarste aan personeel maken het lastig. Dit betere beeld leidt soms tot verrassingen: een aanvraag voor netcapaciteit die eerst werd afgewezen, kan een week later alsnog worden goedgekeurd. Die ruimte op het stroomnet wordt soms gevonden doordat Liander en TenneT steeds beter inzicht krijgen in de werkelijke capaciteit en gebruik van het net en natuurlijk omdat zij hard werken aan verzwaring ervan.”

“Voor drie van de vier onderstations in het havengebied zijn G-CBC-contracten afgesloten. Hoewel deze contracten in theorie nuttig zijn, is de kans dat de aangesloten bedrijven op afroep hun afname van stroom moeten beperken op dit moment klein. Dat maakt het voor bedrijven lastig de waarde van een G-CBC in te schatten. Toch zijn ze belangrijk als vangnet en als basis voor verdere samenwerking. Er is in de haven ook een open-source Energy Hub Platform ontwikkeld, samen met Liander en andere partijen. Dit is een combinatie van hardware en software die sturing mogelijk maakt bij een eventuele afroep. Het systeem kan worden toegepast voor G-CBC’s maar ook voor GTO’s”

“De GTO is een complex contract dat bedrijven in staat stelt gezamenlijk hun transportcapaciteit te beheren. In de praktijk blijkt het lastig bedrijven in Nederland zover te krijgen dat ze het tekenen. De verschillen in belangen, onderlinge afhankelijkheid, de juridische complexiteit en de benodigde investeringen in advies en sturing maken het een uitdaging. Toch is het een cruciale stap richting echte samenwerking binnen een energiehub. Zonder GTO is het op dit moment moeilijk om collectieve oplossingen te realiseren. Ik zie de GTO als een stap naar eenvoudiger manieren om capaciteit optimaal te verdelen.”

“Dat hangt af van de situatie. Voor een bedrijf dat extra vermogen nodig heeft, kan het aantrekkelijk zijn om via een GTO toegang te krijgen tot de overcapaciteit van een buurman. Maar dat vereist goede afspraken over vergoedingen en sturing. De netbeheerder moet er ook baat bij hebben, anders zal het contract niet worden aangeboden. De netbeheerders hebben zelf niet direct belang bij GTO’s en de collectieve samenwerkingen passen niet goed in hun bestaande systemen. Toch is er druk vanuit de ACM om deze vorm van samenwerking te faciliteren.”

“Naast contractuele afspraken zijn er ook operationele randvoorwaarden nodig. Denk aan partijen die de sturing op zich nemen, zoals Emmett Green, SEP, Spectral of Tibo. Zij zorgen voor collectieve EMS-systemen die bijvoorbeeld batterijen kunnen aansturen. Daarnaast is er behoefte aan stabiel bestuur en verzekeringen die het restrisico afdekken. Verzekeraars beginnen nu in te zien dat het risico op schade beperkt is, zeker als er goede sturing plaatsvindt. Dat maakt het mogelijk om betaalbare verzekeringsproducten aan te bieden.”

“Bedrijven worden door de netbeheerders gemaand hun gecontracteerd transportvermogen niet te overschrijden. In de meeste gevallen is het net robuust genoeg om kleine overschrijdingen op te vangen. Toch is er veel discussie over aansprakelijkheid en schade.”

“Netbeheerders hanteren ruime veiligheidsmarges om storingen te voorkomen. Mede hierdoor valt in Nederland vrijwel nooit de stroom uit. In de praktijk blijkt dat er vaak meer ruimte is dan gedacht. Door in gesprek te gaan met Liander en samen te kijken naar plannen van bedrijven, ontstaat ruimte voor maatwerk. Dit proces is arbeidsintensief, maar leidt tot betere benutting van het net. De energiecoöperatie fungeert hierbij als kennishub en brug tussen bedrijven en netbeheerder.”

“ECAH heeft zich het afgelopen jaar ontwikkeld tot een waardevolle partner voor Liander en bedrijven in de haven. Er is een vertrouwensrelatie ontstaan, waarbij de netbeheerder zich bereid toont samen de randen van het net op te zoeken en maatwerk te leveren. Dat leidt tot concrete resultaten, zoals het toekennen van extra vermogen aan bedrijven die dat nodig hebben. De coöperatie speelt hierin een actieve rol, met een community manager die bedrijven bezoekt en de dialoog met Liander onderhoudt.”

“Bedrijven betalen een bescheiden lidmaatschapsgeld. Port of Amsterdam vergoedt bovendien nog een deel van de kosten van de organisatie. Een administratiekantoor en een accountant stellen de jaarrekening op. De coöperatie organiseert bijeenkomsten en ledenvergaderingen, waarin onderwerpen als cable pooling, flexcapaciteit en nieuwe contractvormen worden besproken.”

“Ja, sommige bedrijven hebben dankzij de lobby van de coöperatie alsnog een aansluiting of extra vermogen gekregen. Door informatie-asymmetrie op te lossen en Liander te helpen bij het in kaart brengen van het huidige en toekomstige gebruik van het net, ontstaan nieuwe mogelijkheden. Soms worden bedrijven die op een wachtlijst stonden alsnog geholpen, omdat blijkt dat er ruimte is. Dat is soms een direct gevolg van de samenwerking tussen de coöperatie en de netbeheerder.”

“De grootste winst is de versterkte samenwerking met Liander. Door samen te werken en informatie uit te wisselen, ontstaat er ruimte in het systeem. Dat maakt het mogelijk om bedrijven te helpen, verduurzaming te versnellen en nieuwe contractvormen te testen. De ECAH groeit uit tot een field lab waarin innovaties kunnen worden toegepast en geëvalueerd. Dat is een waardevolle bijdrage aan de energietransitie.”

Lees meer over de economische ontwikkelingen in de energiesector in het rapport 'Netcongestie: Op zoek naar de grens'.

Lees verder in de energiesector

De energiesector is sterk in beweging nu de energietransitie steeds meer vaart krijgt. ABN AMRO wil een leidende rol spelen in het versnellen van de energietransitie, die bol staat van de kansen én obstakels.

Bekijk alle artikelen