Op bedrijventerrein Lage Weide in Utrecht draait sinds september 2024 de energiehub Lage Weide van Energie Management Coöperatie Utrecht (EMCU). Vijf bedrijven werken samen onder een gezamenlijke transportovereenkomst (GTO) met netbeheerder Stedin. Bert Strijker vervult hierin een cruciale rol als stroomkoppelaar. Hij begeleidt de samenwerking, bewaakt de voortgang en zoekt naar oplossingen voor knelpunten. We spraken Strijker eerder over de opstartfase. Nu, een jaar later, blikken we terug en kijken we vooruit.
Hoe is het eerste jaar van de energiehub verlopen?
“Het was spannend, maar het werkt. Op 25 september 2024 ging officieel de knop om: we bestaan, we mogen live. Dat was een mijlpaal. In oktober 2025 hebben we samen met Stedin en de bedrijven geëvalueerd. Het belangrijkste: het concept is bewezen. We hebben het voor elkaar gekregen om met vijf bedrijven en acht grootverbruikersaansluitingen binnen de contractwaarde te blijven. Dat gaf opluchting bij alle partijen.
Maar het ging niet vanzelf. We zijn klein begonnen, stap voor stap. Eerst wat laadpalen en zonnepanelen aansturen, daarna optimaliseren via het koelhuis van Van Heezik. We hebben goede afspraken gemaakt over capaciteitsverdeling en -gebruik. Door monitoring zagen we de profielen en hoe we deze slim konden aansturen en binnen de bandbreedte konden blijven. Groendus, onze technische partner, heeft dat uitstekend geregeld: veilig, stuurbaar en controleerbaar. Het was geen big bang, maar een geleidelijke opbouw. Dat gaf vertrouwen.”
Hoe verloopt de samenwerking met Stedin en Groendus?
“Goed en altijd in gezamenlijkheid. Soms spreekt de coöperatie met Stedin, soms met Groendus, maar alles wordt afgestemd. We trekken samen op en spreken met één mond. Dat is cruciaal, want je wilt geen ruis. Het is een driehoek: bedrijven/coöperatie, Groendus en Stedin. Iedereen weet wat er speelt.”
Hoe staat het met aansprakelijkheid en verzekering?
“Indirecte schade, onderlinge schade en vermogensschade zijn nog niet goed verzekerbaar. Er is nog geen verzekeraar die dit specifieke risico wil afdekken. Ze wachten op nieuwe ACM-codewijzigingen voor GTO’s. Dat maakt het lastig. Ondernemers voelen zich verantwoordelijk en willen precies weten wat er mis kan gaan.
Het gaat vooral om gevolgschade. Stel dat het misgaat en er ontstaat een domino-effect bij Stedin of bij bedrijven, hoe ver reikt die aansprakelijkheid? Dat maakt verzekeren complex.”
“Bedrijven hebben behoefte aan iemand die de boel coördineert.”
Bert Strijker
Stroomkoppelaar bij Energie Management Coöperatie Utrecht (EMCU)
Wat is jouw rol en hoe wordt die gefinancierd?
“Ik ben mede-initiatiefnemer van het project en procesregisseur. Mijn rol is vooral knelpunten signaleren, kennis delen en sturing geven. De Provincie Utrecht draagt financieel bij en wil leren van deze e-hub en inzichten verspreiden. Maar eerlijk is eerlijk: er is geen geld vrijgemaakt voor structurele procesbegeleiding voor de opschaling en voor disseminatie. Dat is een probleem, want bedrijven hebben behoefte aan iemand die de boel coördineert. Veel andere bedrijven zijn hier nog niet echt mee bezig. Er is een behoorlijk verschil in kennisniveau.”
Hoe ontwikkelt EMCU zich verder?
“We hebben nu vijf bedrijven, maar 21 staan klaar om aan te sluiten. Groendus bekijkt hun profielen.
We kijken naar uitbreiding binnen het veld en ook naar andere velden. Eerst een veld vlakbij het huidige veld, achter hetzelfde verdeelstation. Maar dat moet voorzichtig. De velden achter het verdeelstation zijn onderling gekoppeld, maar daar is tot dusver in het kader van netcongestie nog niet echt mee getest. Het ziet ernaar uit dat er gezamenlijke investeringen in assets en een nieuw verrekenmodel gaan komen. Dat is spannend, want het vraagt om vertrouwen en transparantie.”
Hoeveel capaciteit hebben jullie en wat zijn de uitdagingen?
“We hebben ongeveer een derde ingeleverd van onze opgetelde, oorspronkelijke en individuele contractcapaciteit. We hopen de komende tijd nog iets extra capaciteit te krijgen. Want het is krap, maar we leren en pionieren. Waarom deden we dit? Omdat bedrijven zagen dat groei en duurzame ambities anders niet mogelijk waren. Ze kozen voor samenwerking, ook al betalen ze nu twee keer: voor de individuele én de collectieve aansluiting.
Het voordeel? We leren, en straks kunnen we meer door schaalgrootte. Maar het blijft spannend. Vanwege de piekbelasting van het Nederlandse elektriciteitsnet moeten we tussen 16.00 en 20.00 uur ook nog eens zo’n 10 tot 15 procent extra terugschakelen. Dat vraagt flexibiliteit. Maar we verwachten dat de netbeheerder hierdoor op den duur meer kan toewijzen aan de e-hub, omdat deze vertrouwen heeft in hoe we met de capaciteit omgaan.”
“Elke energiehub is nu nog anders: andere situaties ter plekke, verschillen in energieprofielen, andere mensen en omstandigheden.”
Bert Strijker
Stroomkoppelaar bij Energie Management Coöperatie Utrecht (EMCU)
Waar staan we over vijf jaar?
“EMCU wordt groter en we gaan ook aan de slag met multi-commodity. Denk aan warmteopslag, meer zonnepanelen, conversie naar waterstof, koppeling met waterstoftankstations en mogelijk verbinding met woonwijken.
EMCU zou de voorloper kunnen zijn van een nieuw model in de energietransitie, waarin lokaal met meerdere bedrijven samen veel meer elektriciteit en warmte onderling wordt geregeld, opgeslagen en verdeeld.
Er wordt gezegd dat er vijfhonderd energiehubs zullen zijn in 2030. Dat lijkt me ambitieus. Niet elk terrein is geschikt en niet altijd is dit de beste oplossing. Kijk vooral als bedrijf wat je zelf achter de meter nog kunt doen en wat je eventueel met de buren kunt doen. Er kan meer dan je denkt.
We moeten luisteren naar de markt, maar accepteren dat het vooralsnog maatwerk is. Elke energiehub is nu nog anders: andere situaties ter plekke, verschillen in energieprofielen, andere mensen en omstandigheden. Standaardisatie kan zorgen voor meer snelheid, maar momenteel is het nog een kwestie van pionieren. We moeten werken aan meer diversiteit in energie hub-pilots om later te kunnen standaardiseren en opschalen. Er moet handelingsperspectief komen voor ondernemers.
We moeten werken naar een decentraal energiesysteem waar multi-commodity standaard gaat worden. Samen kunnen we dit doen.”
Meer informatie
Lees meer over netcongestie in het rapport 'Netcongestie: Op zoek naar de grens'.
Lees verder in de energiesector
De energiesector is sterk in beweging nu de energietransitie steeds meer vaart krijgt. ABN AMRO wil een leidende rol spelen in het versnellen van de energietransitie, die bol staat van de kansen én obstakels.
