Retail gevoelig voor nasleep Midden-Oosten conflict
Hoewel de consumentenbestedingen vooralsnog redelijk op peil blijven, hebben we de vooruitzichten voor de retailsector licht neerwaarts bijgesteld. Ook als de verstoringen rond de Straat van Hormuz snel afnemen, kan de economische nasleep van het conflict in het Midden-Oosten langer doorwerken via hogere energie- en transportkosten, onzekerheid in de toeleveringsketen en oplopende inflatiedruk. Dat kan in de tweede helft van 2026 de koopkracht van huishoudens aantasten en de groei van de bestedingen temperen.
De retailsector, bestaande uit detailhandel, groothandel non-food en autohandel- en reparatie, groeit dit jaar met 0,5 procent en volgend jaar met 1 procent. Onze prognoses van december 2025 zijn daarmee licht naar beneden bijgesteld. Tot nu toe houden de consumentenbestedingen nog redelijk stand, mede dankzij nog altijd aanzienlijke spaarbuffers en een relatief krappe arbeidsmarkt. Tegelijkertijd neemt de onzekerheid toe door stijgende brandstofprijzen, hogere energierekeningen en het conflict in het Midden-Oosten. Het consumentenvertrouwen is daardoor fors verslechterd en daalde van -23 in januari naar -46 in mei.
Vooruitkijkend kan de koopkracht van huishoudens in de tweede helft van 2026 meer onder druk komen te staan als de inflatie verder oploopt, mede door stijgende prijzen van boodschappen. In dat scenario zullen consumenten waarschijnlijk kritischer worden op hun uitgaven en met name niet-essentiële of luxe aankopen vaker uitstellen of afschalen. De bestedingen hoeven dan niet direct te dalen, maar kunnen wel minder hard gaan groeien. Daardoor zal ook de volumegroei van de sector afzwakken. Daarnaast blijft de sector kwetsbaar voor hogere transportkosten, onzekere leveringen en loonstijgingen.
Hogere kosten voor zee- en wegvervoer
Levering over de weg is voor groot- en detailhandelaren duurder geworden door de hoge dieselprijs, die via dieselprijsclausules door transportondernemers worden doorberekend aan hun opdrachtgevers. Daarnaast zijn de kosten voor zeetransport voor de handelaren relevant, vooral voor goederen die vanuit Azië naar Europa worden ingevoerd. De tarieven voor containervervoer zijn recent opnieuw gestegen door een vroege start van het hoogseizoen, beperkte capaciteit en aanhoudende verstoringen op belangrijke zeeroutes, zoals de omleiding rond Kaap de Goede Hoop in plaats van via het Suezkanaal. Dit leidt niet alleen tot hogere vrachttarieven, maar ook tot langere levertijden en extra brandstofkosten.
De gevolgen verschillen per productgroep. Voor volumineuze goederen zoals meubels drukken vervoerskosten relatief zwaarder op de kostprijs dan voor kleinere, hoogwaardiger producten zoals elektronica of kleding. Vooral groothandels die afhankelijk zijn van internationale bevoorrading kunnen hierdoor onder druk komen, al blijft het aandeel van transportkosten in de totale kosten beperkt.
Productiecapaciteit in Azië onzeker
Naast hoge transportkosten is de onzekerheid over de levering van goederen een belangrijke kwetsbaarheid. In verschillende Aziatische landen hebben hoge energieprijzen en tekorten aan elektriciteit geleid tot lagere productie of tijdelijke sluitingen van fabrieken. Voor de productie van meubels, speelgoed, elektronica, kleding en schoenen is Nederland sterk afhankelijk van slechts een paar landen in Azië. Zo importeerde Nederland 47 procent van alle geïmporteerde kleding uit acht landen in Azië (zie onderstaande figuren) en 54 procent van alle geïmporteerde schoenen uit zes Aziatische landen. En 12 procent van de geïmporteerde kleding komt uit Bangladesh, een land dat al met productieproblemen kampt. Zo werken textiel- en kledingfabrieken in Bangladesh onder hun normale capaciteit door stroomonderbrekingen en hogere dieselkosten voor generatoren.
Hogere rente maakt voorraadvorming duurder
Een snel stijgende rente verhoogt vooral de financieringskosten voor bedrijven die veel werkkapitaal nodig hebben. Dit speelt met name bij ondernemingen die doorgaans grote voorraden aanhouden, zoals groothandels en delen van de detailhandel. Het aanhouden van voorraad vergt extra liquiditeit en zet druk op de winstmarge. Zeker in een periode waarin levertijden onzeker zijn, kan dit tot een lastig spanningsveld leiden: bedrijven willen voldoende voorraad hebben om leveringsproblemen op te vangen, maar betalen daar door de hogere rente een hogere prijs voor.
Druk loonkosten neemt op termijn toe
De druk vanuit loonkosten lijkt op korte termijn nog beheersbaar; ze maken voor de detailhandel met 14 procent een relatief klein deel uit van de totale opbrengsten. Maar de druk kan op termijn wel toenemen. Zo gelden de cao-afspraken voor retail non-food nog tot eind 2027, maar stijgt het wettelijk minimumloon in juli van dit jaar en het jeugdminimumloon vanaf 1 januari 2027. Vooral supermarkten, die met veelal jong personeel werken, gaan dit voelen.
In arbeidsintensievere branches werken hogere loonkosten sterker in de winstgevendheid door dan in branches waar personeelskosten een kleiner deel van de omzet uitmaken. Zo maken personele kosten een relatief groot deel van de opbrengsten uit bij drogisterijen (18,5 procent), winkels in schoenen (18,2 procent) en winkels in kleding (18 procent). Dit belang is veel kleiner bij bijvoorbeeld winkels in consumentenelektronica (10,3 procent) en groothandels (6,5 procent). Bij deze laatstgenoemde branches maakt juist de inkoopwaarde van goederen procentueel een relatief groot deel van de opbrengsten uit. Dat maakt ze relatief kwetsbaar voor hoge prijsconcurrentie of snel stijgende kosten van bijvoorbeeld transport, zeker omdat hun brutomarge al dun is. Hoewel kleding en schoenenwinkels hogere brutomarges hebben, speelt bij deze branches juist weer een relatief grotere last van personeel en huisvestingskosten.
Een stapje voor met onze sectorexpertise
Voor elke ondernemer is het belangrijk om te weten wat er nu speelt, maar vooral wat er komen gaat. Baseer beslissingen op de ontwikkelingen en trends in de sector. Onze sectorexperts weten wat er speelt. Zie waar de kansen liggen. Nét dat stapje voor.
Lees verder in de retailsector
De winkel van vandaag is meer dan alleen een voorraadkast. Het biedt klanten advies en inspiratie en is de plek om in contact te zijn met klanten. Door de Oekraïne crisis en forse inflatie is het consumentenvertrouwen sterk gedaald en dit beïnvloedt het consumentengedrag. Retailers kampen daarnaast met forse kostenstijgingen op het gebied van inkoop, huur, personeelskosten, covid herstelbetalingen en energie. De omstandigheden blijven ook na covid voor veel retailers uitdagend.
