Urgentie voor groenblauwe infrastructuur in stedelijke gebieden neemt toe

In de nieuwe scenario’s van begin oktober voorspelt het KNMI dat de temperaturen in Nederland de komende decennia verder oplopen, waarbij het in de winter gemiddeld natter wordt en in de zomer droger. Bovendien is in de perioden dat het regent de kans op extreem weer groter. Begin deze maand deed de Autoriteit Financiële Markten (AFM) hier nog een schepje bovenop. De financiële toezichthouder benadrukt de noodzaak om klimaatrisico’s mee te nemen in de waardebepaling van woningen. Extreme weersomstandigheden oefenen immers een negatieve druk uit op de waarde van woningen.

Het intensiveren van groenblauwe infrastructuur biedt een oplossing om de gevolgen van zware regenval en overstromingen in stedelijke gebieden te temperen. Vooral steden zijn namelijk vatbaar voor weersextremen vanwege het intensieve gebruik van stenen en beton. Wetenschappelijke studies benadrukken de cruciale rol van groene en blauwe elementen, zoals groene daken, groene gevels en parken, wateropvangsystemen, infiltratiekratten en waterdoorlaatbare verharding. De meeste van deze maatregelen doen geen extra beroep op de schaarse ruimte en kunnen op en rond bestaande bebouwing worden toegepast. De maatregelen voorkomen de overbelasting van het rioleringssysteem, met minder overstromingen en dus schade bij piekbuien tot gevolg.

Steeds meer onderzoeken onderschrijven dat investeringen op de lange termijn economisch rendabel zijn. Een maatschappelijk kosten en baten analyse van ABN AMRO wijst uit dat een groen dak zichzelf terug verdient en bij de verwachte levensduur van vijftig jaar het zelfs een netto-voordeel van 12.100 tot 19.400 euro kan opleveren. In het geval van groene daken vertaalt het netto-voordeel zich voor ongeveer de helft in de reductie van energiekosten. Net zoals groene daken hebben ook groene gevels een isolerende werking, doordat gebouwen gekoeld worden in de zomer en minder warmte verliezen in de winter. Dit drukt de operationele kosten door middel van een lager energieverbruik. Daarnaast leiden waterdoorlatende bestratingssystemen op de lange termijn tot kostenbesparing, omdat de aanleg- en onderhoudskosten van traditionele ondergrondse afvoerstructuren gedrukt worden.

Naast de risicovermindering op overstroming door piekneerslag levert de aanleg groenblauwe infrastructuur nog veel bredere positieve effecten op. Het draagt bij aan het verkoelen in de stad in de zomer, het zuiveren van water in de bodem en het stimuleert de biodiversiteit in stedelijke gebieden. Bovendien wordt wonen in het groen in verband gebracht met een betere gezondheid van bewoners, een verhoogde sociale cohesie en een verbeterde algehele leefbaarheid. Ook biedt groenblauwe infrastructuur kansen voor het hergebruik van water. Als het water in de bebouwde omgeving wordt opgevangen en hergebruikt, dan dalen de kosten.

Vastgoedinvesteerder, ontwikkelaars en bouwers doen er goed aan om rekening te houden met Europese en Nederlandse wet- en regelgeving dat het vergroenen van stedelijke gebieden stimuleert. Een voorbeeld van een Europese wetgeving is de Natuurherstelwet (onderdeel van de European Biodiversity Strategy voor 2030) die lidstaten verplicht om stedelijke gebieden te vergroenen. In deze Strategy wordt de implementatie van groenblauwe infrastructuur in stadplanning en gebiedsontwikkeling specifiek benoemd. Een nationaal voorbeeld is de Nationale Klimaatwet. Deze streeft naar het verminderen van de klimaatimpact en het versterken van de stedelijke veerkracht tegen extreme weersomstandigheden.

De Landelijke Maatlat voor een groene klimaat adaptieve gebouwde omgeving geeft een uniform referentiekader voor nieuwbouwprojecten. Hierin is groenblauwe infrastructuur een middel om wateroverlast door piekneerslag te voorkomen en de klimaatbestendigheid van de gebouwde omgeving te verbeteren. Ondanks dat dit kader nog niet verplicht is, motiveert de overheid partijen zoveel mogelijk om deze toe te passen. Het kader geldt met name in de nieuwbouw, maar is vooral betekenisvol bij het renoveren van bestaande woningen en gebouwen.

In de wijk Amstelwijck Park in Dordrecht wordt groenblauwe infrastructuur succesvol toegepast. De stad maakt onderdeel uit van het Europese BEGIN-project, wat staat Blue Green Infrastructures through Social Innovation. Dit project helpt steden groenblauwe maatregelen te treffen om de klimaatbestendigheid te vergroten. Amstelwijck Park heeft een dus een “pilot-functie”, zegt Nora Prins van ECHO Urban Design.

Nora Prins vertelt dat “in dit gebied 190 woningen worden ontwikkeld, waarbij 40 procent van het beschikbare oppervlak wordt gereserveerd voor water en groen. Dit percentage is bijna tweemaal zo hoog als in reguliere woonwijken, waar slechts 20 tot 25 procent van het beschikbare oppervlak voor groen en water beschikbaar is. Een autovrij binnengebied creëert ruimte voor groenblauwe maatregelen, terwijl aan de rand van het gebied parkeerplekken met waterdoorlatende verharding zijn aangelegd. Bovendien zijn de woningen hoger gelegen dan de groenblauwe voorzieningen, waardoor extra ruimte ontstaat om water op te vangen bij extreem weer zonder dat het de bewoners treft.”

Europese en nationale subsidies en stimuleringsregelingen geven financiële prikkels voor investeringen in groene en klimaatbestendige projecten. Het voldoen aan de eerdergenoemde wetgeving kan investeerders gunstige voorwaarden voor vergunningen en bouwvoorschriften opleveren, waardoor het eenvoudiger wordt om groenblauwe infrastructuur aan te leggen. Deze investeringen dragen niet alleen bij aan een klimaatbestendige leefomgeving, maar versterkt ook de maatschappelijke reputatie van investeerders en ontwikkelaars.

Investeren in groene en blauwe infrastructuur is dus niet alleen goed voor het milieu, het sociale welzijn en de veiligheid van de bewoners door het reduceren van wateroverlast, maar ook voor vastgoedinvesteerders en projectontwikkelaars. Het verminderen van de impact van klimaatrisico’s in stedelijke gebieden verhoogt op de lange termijn de waarde van het vastgoed. Bewoners zijn bereid meer te betalen voor energiezuinige woningen in een groene en klimaatbestendige omgeving. Zo bezien wordt met het oog op nieuwe wet- en regelgeving, gecombineerd met toenemende schade door extreem weer, passiviteit steeds kostbaarder.

Lees verder in de sector vastgoed

De afgelopen periode stond de vastgoedsector in het teken van afwaarderingen, als gevolg van de sterk gestegen rente. Het perspectief voor de sector is echter gunstig, aangezien de behoefte aan woningen en bedrijfsgebouwen door de krappe markt en sterke economie aanhoudend groot is.

Bekijk alle artikelen