Bestedingen aan de vrijetijdssector onder druk
De vrijetijdssector krijgt in 2026 te maken met een terughoudendere consument en oplopende kosten. Internationale spanningen en de hogere btw op overnachtingen versterken deze trend, waardoor bestedingen onder druk staan. Tegelijkertijd zet de stijging van het minimumloon de marges in deze arbeidsintensieve sector verder onder druk.
Geopolitieke ontwikkelingen zoals het conflict in het Midden-Oosten, de aanhoudende oorlog in Oekraïne en het verhogen van de handelstarieven door de VS zorgen voor onzekerheid bij de consument. De sector Leisure voelt hier direct de gevolgen van. Hotels en vakantieparken hebben bovendien last van teruglopende vraag als gevolg van de btw-verhoging begin dit jaar. We verwachten dat de volumes in de vrijetijdssector in 2026 met 1 procent dalen met een voorzichtig herstel van 2 procent in 2027.
Door mogelijk stijgende loonkosten, dalende consumentenbestedingen en stijgende energie- en transportkosten is de sector Leisure momenteel relatief kwetsbaar ten opzichte van andere sectoren. Eet- en drinkgelegenheden, logiesverstrekkers en de reisbranche kunnen bij aanhoudende geopolitieke onrust daarom snel te maken krijgen met minder klanten en teruglopende marges.
Btw-verhoging bij hotels en vakantieparken
In onze vorige prognoses gaven wij al aan dat de btw-verhoging zou leiden tot een daling in het aantal overnachtingen, en dit lijkt nu het geval. Tot en met maart is het aantal overnachtingen bij hotels, campings en vakantieparken met 2,2 procent teruggelopen ten opzichte van een jaar eerder. De belangrijkste maanden van het jaar moeten nog komen en dit beeld kan dus nog veranderen.
Uit onderzoek van Mews onder circa 600 Nederlandse hotels blijkt dat gemiddeld de helft van de btw-verhoging door de ondernemers zelf wordt gedragen, de andere helft komt voor rekening van de gast. Om btw-afdracht te drukken zetten hotels omzetcategorieën onder het lage tarief apart op de factuur. Uit data van boekingsplatform LeisurePeaks blijkt verder dat Duitse gasten nu vaker voor de camping kiezen in plaats van het vakantiepark.
Leisure kwetsbaar voor stijging lonen
De sector Leisure is relatief kwetsbaar voor stijgende lonen. Met name de eet- en drinkgelegenheden zijn arbeidsintensief met loonkosten die goed zijn voor 35 procent van de omzet. De loonkosten voor logiesverstrekking zijn met 26 procent minder hoog, maar nog steeds ruim boven het gemiddelde van alle sectoren met 16 procent. Daarbij komt dat eind dit jaar de cao in de horeca afloopt en heronderhandeld moet worden. De stijging van de inflatie dit jaar met 3,1 procent, zoals wordt verwacht door Economisch Bureau van ABN AMRO, kan er in combinatie met het nog grote aantal openstaande vacatures toe leiden dat bij de komende cao-onderhandelingen ingezet gaat worden op stevige loonsverhogingen.
Daarnaast stijgt het wettelijk minimumloon in juli 2026, waardoor een groot deel van het loongebouw mee naar boven schuift. Ook gaat per 1 januari 2027 het minimumjeugdloon structureel omhoog voor de leeftijdsgroepen tot en met 20 jaar. Hogere cao-lonen, de stijging van de minimumlonen en het opschuiven van een groot deel van het loongebouw voeren de druk op marges verder op.
Consument wordt voorzichtiger met bestedingen aan vrije tijd
Consumenten besteden hun geld voorzichtiger. Zo blijkt uit data van het CBS dat de volumes in het eerste kwartaal bij eet- en drinkgelegenheden met ruim 1 procent zijn gedaald ten opzichte van vorig jaar en dat het aantal overnachtingen door Nederlanders met ruim 3 procent afnam. Door de geopolitieke onrust zullen ook de bestedingen van toeristen onder druk komen te staan. Het Nederlands Bureau voor Toerisme en Congressen (NBTC) schatte aan het begin van dit jaar in dat de groei in het aantal buitenlandse toeristen in 2026 zal halveren vanwege de btw-verhoging. Samen met een kleine krimp in het aantal binnenlandse gasten, groeit het totaal aantal gasten met slechts 0,5 procent, de kleinste toename sinds 2012.
Het consumentenvertrouwen staat op het laagste niveau sinds de coronapandemie, maar de effecten daarvan worden door hoge baanzekerheid (als gevolg van lage werkloosheid) en veel spaargeld iets gedempt. De meeste bestedingen aan vrije tijd zijn niet noodzakelijk en zijn makkelijk te verruilen voor goedkopere alternatieven of in zijn geheel achterwege te laten. Mocht de koopkracht verder onder druk komen, zal de sector Leisure daar als echte consumentensector flinke nadelen van ondervinden; mensen gaan dan minder luxe uit eten, of maken kortere of minder verre reizen.
Energie- en transportkosten raakt reisbranche
De grootste gevolgen van gestegen energie- en transportkosten worden gevoeld door reisorganisaties en luchtvaartmaatschappijen. Vliegtickets worden al duurder als gevolg van de gestegen kerosineprijs. Zo liet KLM-AirFrance weten de ticketprijzen bij meerdere dochtermaatschappijen vanwege de hoge prijzen van kerosine te hebben verhoogd. Nederlanders boeken bovendien andere typen reizen, zoals blijkt uit de boekingsmonitor van april van brancheorganisatie voor reisorganisaties ANVR. Zo dalen de boekingen voor intercontinentale reizen ten gunste van reizen binnen Europa. In april boekte 11 procent van de reizigers een vakantie buiten Europa tegen 17 procent vorig jaar.
Toenemende energiekosten kunnen de marge van logiesverstrekkers snel onder druk zetten; de energiekosten zijn in deze branche gelijk aan 28 procent van de winst. Hierdoor kunnen met name logiesverstrekkers met energie-intensieve wellness-faciliteiten, zoals zwembaden en sauna’s, snel te maken krijgen met afnemende winstgevendheid. Aanhoudende hogere energiekosten kunnen in de tweede helft van het jaar zorgen voor hogere inkoopprijzen van voedsel. Restaurants en hotels zullen hun prijzen dan moeten verhogen om de marge niet verder te laten afnemen.
Een stapje voor met onze sectorexpertise
Voor elke ondernemer is het belangrijk om te weten wat er nu speelt, maar vooral wat er komen gaat. Baseer beslissingen op de ontwikkelingen en trends in de sector. Onze sectorexperts weten wat er speelt. Zie waar de kansen liggen. Nét dat stapje voor.
Lees verder in de sector Leisure
De sector Leisure heeft een zware periode grotendeels achter de rug. Het herstel is ingezet met afbouwen van de maatregelen omtrent corona. De terrassen beginnen vol te raken, het aantal toeristen neemt toe en evenementen kunnen weer georganiseerd worden. De personeelstekorten zijn nu de grootste uitdaging. Werkzaamheden van het personeel digitaliseren en het spreiden van gasten kunnen de impact daarvan beperken.
