Solidariteit; sociaal én zakelijk
De situatie rondom Oekraïne raakt ons allemaal. Fundamenten van onze westerse samenleving als persoonlijke vrijheid, vrede en veiligheid zijn onzeker geworden. De invasie door de Russen heeft een humanitaire crisis tot gevolg die ons voorstellingsvermogen te boven gaat.
De situatie in Oekraïne raakt ons allemaal
Het heeft me dit keer moeite gekost een column te schrijven. De situatie rondom Oekraïne raakt ons allemaal. Fundamenten van onze westerse samenleving als persoonlijke vrijheid, vrede en veiligheid zijn onzeker geworden. De invasie door de Russen heeft een humanitaire crisis tot gevolg die ons voorstellingsvermogen te boven gaat. Ik realiseer me dat alles wat ik in mijn column bespreek niet in verhouding staat tot de omvang en impact van deze crisis.
Toch moeten we op zakelijk vlak overeind blijven. Hierbij kunnen we veel leren van de wijze waarop de hulp voor de vluchtelingen vorm krijgt; elkaar de helpende hand bieden om deze periode door te komen. Tegelijk moeten we onze geopolitieke positie als handelsnatie herijken.
Verstrekkende gevolgen
De snelheid waarmee de crisis zich voltrekt, maakt het onmogelijk om de consequenties exact te duiden. Een eerste analyse leert ons dat de situatie verstrekkende gevolgen heeft voor tal van sectoren. Zo raken oplopende energieprijzen de industrie- en de glastuinbouwsector, sancties treffen de sierteeltsector, en exceptioneel sterk stijgende grondstofprijzen zetten de bouwsector en voedselproducenten onder druk.
De sancties treffen bovendien de logistieke toeleveringsketens. Naast vertragingen en rerouting van internationale goederenstromen wordt de transportsector met name geraakt door de explosief gestegen brandstofprijzen. Clausules waarbij afnemers transporteurs compenseren voor hogere prijzen van brandstof – en vice versa – werken in normale tijden prima, maar worden nu niet nagekomen of ter discussie gesteld. Wanneer de clausules wel standhouden, dan volgt compensatie wel pas achteraf en moeten transportbedrijven vanwege de snelheid en omvang van prijsstijgingen een beroep doen op financiering. In deze situatie zouden alle partijen in de keten elkaar de helpende hand moeten bieden en intensief met elkaar moeten communiceren met de vraag wat nodig is om de vervoersketen in beweging te houden. Contact houden in onzekere tijden is cruciaal, zo heeft de Covid-pandemie wel geleerd.
Voorlopig onzekere toekomst
En dat de toekomst voorlopig onzeker is, wordt nog eens bevestigd door de jongste ramingen voor de Nederlandse economie van het Centraal Planbureau (CPB). Het CPB hanteert voor komend jaar drie scenario’s waarvan de uitkomsten vanwege de crisissituatie zeer ver uiteenlopen. Ook ABN AMRO heeft eerdere scenario’s neerwaarts bijgesteld. Volgens de macro economen is de wereldhandel blijvend beïnvloed door nieuwe sancties en maatregelen waardoor de Europese afhankelijkheid van Russische energie en andere grondstoffen wordt afgebouwd en vervangen door handelsstromen met een andere herkomst. De sector transport en logistiek is mondiaal actief, en veel bedrijven spelen een belangrijke rol in de doorvoerfunctie vanuit Nederlandse zee- en luchthavens. Juist deze logistieke bedrijven moeten extra alert zijn op nieuwe regionale onevenwichtigheden. Ook zij moeten denken in scenario’s als onderdeel van effectief management in tijden van crisis. Richt je daarnaast op aandacht voor medewerkers, heldere communicatielijnen, informatie-coördinatie vanuit expertteams, en focus op de operatie.
Lichtpuntjes in de toekomst?
Zijn er dan helemaal geen lichtpuntjes? Ik zie ze wel, maar dat betreft de langere termijn. De geschiedenis leert ons dat disrupties, zoals op het gebied van innovatie, veel in beweging kunnen zetten. Wellicht is dat bij deze crisis ook het geval. Ten eerste moeten we vanwege onze sterke afhankelijkheid van olie en gas uit Rusland haast maken met een verduurzamingsslag naar schonere energie. De huidige eensgezindheid in Europa kan hierbij een duwtje in de rug geven. Ten tweede is het denkbaar dat de huidige tekorten op de arbeidsmarkt wat afnemen, nu uitzendbureaus als Otto Work Force, SprintWerkt en NL Jobs hebben aangeven dat vluchtelingen uit Oekraïne als arbeidskrachten welkom zijn. En als derde noem ik de kwetsbaarheden in internationale supply chains, zoals aan het licht gekomen tijdens de coronapandemie. Door de geopolitieke spanningen rondom Oekraïne komen deze opnieuw onder druk. De geëxplodeerde brandstofprijzen en daarmee de transportkosten versnellen het proces om productielocaties dichter bij huis te plaatsen. En anders worden bedrijven mogelijk van buitenaf gedwongen om hun supply chains stevig aan te passen, aangezien het denkbaar is dat internationale handelspartners als gevolg van de crisis tot nieuwe afspraken komen.
Nogmaals, deze zaken staan in schril contrast met de humanitaire crisis van dit moment. Ik wens iedereen veel moed en wijsheid om ook deze crisis samen door te komen.
Deze persoonlijke column is eerder deze week verschenen in Nieuwsblad Transport
Over de auteur
Bart Banning is sector banker Transport en Logistiek bij ABN AMRO. Hij heeft veel contact met ondernemers en ondersteunt de sectorcollega's binnen de bank.
Lees verder in de transport- en logistieksector
Na een lastig jaar, waarin de internationale handel afnam door een snelle afbouw van overtollige voorraden, heeft de transportsector een voorzichtig herstel ingezet. Begin 2024 stegen zowel in de containervaart als in de luchtvaart de goederenvolumes. Dankzij de aantrekkende economische groei kan de sector verder herstellen. Het herstel wordt echter geremd door een lagere vraag naar bouwmaterialen. Intussen krijgt het wegvervoer de komende jaren te maken met een stapeling van milieuregels.
