Eline Kik, programmadirecteur van de Green Business Club Zuidas, blikt terug op vijftien jaar collectieve verduurzaming. ABN AMRO was in 2011 een van de oprichters van deze onafhankelijke stichting – en is nog altijd nauw betrokken. Inmiddels zijn er door heel Nederland negentien GBC-locaties en 450 betrokken organisaties. Kiks belangrijkste boodschap: samenwerking is geen nice to have meer, maar de enige manier om vooruit te komen.
‘Je gebouw kan wel energielabel A hebben, maar als je installaties verkeerd staan afgesteld, presteert het alsnog slecht.’ Eline Kik, programmadirecteur van de Green Business Club (GBC) Zuidas, legt de vinger op de zere plek. In maart bestaat de GBC Zuidas vijftien jaar – het oudste en grootste samenwerkingsverband van zijn soort in Nederland. Bijna zeventig bedrijven en kennisinstellingen werken samen met de gemeente aan een duurzamere Zuidas. Dat doen ze in verschillende projectgroepen: Circulariteit, Energie, Maatschappij, Mobiliteit & Logistiek en Water & Groen. De les na al die jaren? ‘Samen benut je kansen die je alleen niet voor elkaar krijgt.’
“Je gebouw kan wel energielabel A hebben, maar als je installaties verkeerd staan afgesteld, presteert het alsnog slecht.”
Eline Kik
Programmadirecteur bij Green Business Club Zuidas
Van kantorengebied naar mixed use
De Zuidas is sinds 2011 enorm veranderd. ‘Het gebied heeft een flinke transformatie doorgemaakt: eerst stonden er vooral kantoren, inmiddels vind je er ook woningen, horeca, sportscholen en andere voorzieningen’, vertelt Kik. ‘Dat maakt het levendiger, en prettiger om te werken.’ Die transformatie brengt kansen én uitdagingen met zich mee. Want hoe maak je een gebied met iconische gebouwen als Valley, Gerrit Rietveld Academie en 900 Mahler écht duurzaam?
Het antwoord ligt volgens Kik in kennis delen en collectieve actie. ‘We hebben de afgelopen jaren veel concrete projecten opgetuigd: van deelfietsen en elektrische deelauto's tot Zero Waste Zuidas en vergroening van de openbare ruimte. De huurders en gebouweigenaren in de Fred Roeskestraat onderzoeken nu, samen met de GBC, hoe zij als collectief van het gas af kunnen. We kijken bijvoorbeeld of ze kunnen aansluiten op een warmtenet of alternatieve bronnen, zoals aardwarmte of aquathermie.’
Split incentive doorbreken
Een van de belangrijkste lessen van vijftien jaar GBC Zuidas gaat over de ‘split incentive’. Vooral in bedrijfsverzamelgebouwen, waar veel verschillende huurders zitten. ‘Wie investeert er, en wie plukt de vruchten? Vaak is het de eigenaar die moet investeren in verduurzaming, maar de huurder betaalt de energierekening’, legt Kik uit. ‘Door huurdersoverleggen te faciliteren, kunnen huurders gezamenlijk druk uitoefenen op eigenaren of beheerders, voor zaken als afvalscheiding of energiebesparing.’
“Een groot probleem is het gebrek aan inzicht in het werkelijke energieverbruik. Daarom raadt de GBC de Werkelijke Energie intensiteit indicator (WEII) aan.”
Eline Kik
Programmadirecteur bij Green Business Club Zuidas
Inzicht in werkelijk energieverbruik
Deze collectieve aanpak wordt volgens Kik steeds belangrijker, ook bij kwesties als netcongestie. ‘Een groot probleem is het gebrek aan inzicht in het werkelijke energieverbruik’, stelt ze. Daarom raadt de GBC de Werkelijke Energie intensiteit indicator (WEII) aan. ‘Veel gebouwen hebben wel een mooi energielabel, maar presteren in de praktijk minder goed door verkeerde instellingen. Door transparant te zijn over het werkelijke verbruik, kunnen bedrijven doelen stellen voor energiebesparing en wellicht capaciteit in hun energiecontracten delen met buren – iets wat alleen op gebiedsniveau lukt.’
Biodiversiteit begint op eigen erf
Naast energie speelt biodiversiteit een belangrijke rol. De GBC voerde samen met de gemeente en advies- en ingenieursbureau Tauw ecologische scans uit op bedrijfskavels. ‘We hebben de resultaten besproken met de vastgoedeigenaren en huurders, om te kijken welke vergroeningsmaatregelen zij rond hun eigen gebouw kunnen nemen.’ Dat klinkt als een kleine stap, maar is essentieel voor de ecologische structuur van het gebied. Kik: ‘Je kunt niet verwachten dat alleen de gemeente het groen in de wijk regelt. Bedrijven dragen hierin ook verantwoordelijkheid.’
“Er is momenteel minder budget beschikbaar voor verduurzaming. Het is voor gemotiveerde mensen lastiger om intern draagvlak en financiële middelen te krijgen.”
Eline Kik
Programmadirecteur bij Green Business Club Zuidas
Mag het licht uit?
Ondanks alle vooruitgang heeft Kik ook zorgen. ‘Er is momenteel minder budget beschikbaar voor verduurzaming, door alle geopolitieke onrust verschuift de focus meer naar veiligheid. Het is voor gemotiveerde mensen steeds lastiger om intern draagvlak en financiële middelen te krijgen.’ Ook ziet ze dat sommige gewoontes hardnekkig zijn. ‘Met onze uitgebreide campagne “Zuidas doet het licht uit” wilden we kantoorgebruikers motiveren om de lichten uit te doen zodra ze naar huis gaan. Maar toen een collega laatst ’s nachts langsreed, stonden er nog zo veel lampen aan. Dat frustreert wel.’
Jonge stemmen aan tafel
Toch blijft de GBC vol ambitie. Via de Young Green Business Club Zuidas probeert de organisatie jonge professionals mee te krijgen. ‘Wij willen dat nieuwe generaties een stem krijgen in bestuurskamers. Het is immers hún toekomst. ABN AMRO heeft bijvoorbeeld de Future Generations Board. Zulke initiatieven stimuleren we enorm.’
Lees verder in de bouwsector
De Nederlandse bouwsector is het economische en maatschappelijke fundament onder veel andere sectoren. De sector kent verschillende uitdagingen zoals het stikstof-dossier, netcongestie, personeelstekorten en de noodzaak van productiviteitsverbetering. Geholpen door technologische innovaties en digitalisering, vindt de sector een antwoord op de uitdagingen en veranderende wet- en regelgeving. Daarbij is inzet van de hele keten nodig, van ingenieurs tot en met installateurs. Nu thema's als energie efficientie, milieu-impact, circulariteit en prefabricage aan relevantie winnen, zoekt de bouwsector naar een nieuw evenwicht tussen ambities, haalbaarheid en uitvoering.
