Javascript is requiredTrends in de ggz - geestelijke gezondheidszorg - ABN AMRO

Trends en ontwikkelingen in de ggz

10/11/2026 • 5 minuten lezen

De ggz staat voor grote uitdagingen. Onze sectorspecialisten Medisch zetten de 4 belangrijkste trends op een rij. Ontdek wat deze ontwikkelingen voor jou betekenen.

1. Personeelsaanbod groeit, maar tekorten blijven groot

Na jaren van forse uitstroom neemt het aantal beschikbare zorgprofessionals in de ggz weer toe. Dat is een positieve ontwikkeling, maar nog niet genoeg om de personeelstekorten op te lossen.

Volgens het prognosemodel Zorg en Welzijn dreigt in 2034 nog altijd een tekort van 11.000 zorgprofessionals. Pensionering speelt daarbij een belangrijke rol, net als medewerkers die overstappen naar andere sectoren binnen en buiten de zorg.
Hoewel de instroom inmiddels groter is dan de uitstroom, blijft het personeelsverloop dus hoog. De grote administratieve druk en de groeiende vraag naar specialistische ggz dragen hier onder meer aan bij.

Tegelijkertijd verandert de manier waarop nieuwe generaties naar werk kijken. Parttime werken is steeds vaker een harde eis. Voor praktijkhouders brengt dat een uitdaging met zich mee: hoe organiseer je de capaciteit zo dat de praktijk voldoende declarabel én rendabel blijft?

Daar komt bij dat de concurrentie toeneemt: ook andere branches binnen zorg en welzijn zijn op zoek naar professionals. Dat maakt het lastiger om te voorzien in de personeelsbehoefte. Meer instroom biedt dus perspectief. Maar het duurzaam aantrekken én behouden van voldoende professionals blijft een belangrijke opgave voor ggz-praktijken.

2. Toegankelijkheid van ggz onder druk

De personeelstekorten vallen samen met een groeiende vraag naar geestelijke gezondheidszorg. Het gevolg is dat de wachtlijsten verder oplopen en de toegankelijkheid van de ggz onder druk blijft staan. Hoewel de branche zich heeft gecommitteerd aan de treeknormen, worden deze in de praktijk erg vaak overschreden.

In 2025 kregen zorgbehoevenden ruim 100.000 keer te maken met een wachttijd die langer was dan binnen deze normen is afgesproken (bron: MIND Platform). De verwachting is dat de wachttijd nóg verder zal oplopen. De treeknorm is 10 weken. Maar de gemiddelde wachttijd bedraagt nu 24 weken, met uitschieters die daar ruim boven liggen. Vooral binnen de specialistische ggz kan de totale wachttijd fors oplopen.

Een andere ontwikkeling die de toegankelijkheid kan beïnvloeden, is het beleidsvoornemen om de verplichte vergoeding van ongecontracteerde ggz vanaf 1 januari 2029 volledig af te schaffen. Beroepsvereniging MIND verwacht dat de wachtlijsten hierdoor verder zullen oplopen. Patiënten kiezen nu soms bewust voor (kleinere) ongecontracteerde praktijken, bijvoorbeeld vanwege betere privacy, innovatieve behandelmethoden of de afwezigheid van een wachtlijst.

Het beleidsvoornemen is onder meer bedoeld om een gelijker speelveld te creëren tussen gecontracteerde en ongecontracteerde aanbieders. Daarbij wil de overheid voorkomen dat complexe en zwaardere zorgvragen vooral terechtkomen bij gecontracteerde aanbieders (en de bijbehorende crisisdiensten), terwijl ongecontracteerde aanbieders zich voornamelijk richten op ‘lichte’ klachten. Daarnaast is dit plan gericht op het voorkomen van zorgfraude en winstmaximalisatie.

Voorlopig gaat het nog om een beleidsvoornemen. Om de vergoeding daadwerkelijk te kunnen stoppen, is aanpassing van artikel 13 van de Zorgverzekeringswet nodig. De mogelijke verandering zorgt ondertussen wel voor veel onrust bij (startende) praktijkhouders. Ook kan het ertoe leiden dat de toegankelijkheid van de zorg omlaag gaat.

3. AI en slimme EPD’s worden de norm

Om aan de groeiende vraag naar geestelijke gezondheidszorg te kunnen voldoen, zoeken ggz-praktijken steeds vaker naar manieren om zorgprofessionals te ontlasten. AI en slimme elektronische patiëntendossiers (EPD’s) spelen daarin een steeds grotere rol.

Inmiddels is er een groot aantal AI-toepassingen. En in de meeste ggz-praktijken kunnen deze goed geïntegreerd worden met het bestaande EPD-systeem. Deze toepassingen ondersteunen personeel bij verschillende zaken. Denk aan:
  • administratieve en organisatorische ondersteuning
  • diagnostiek, signalering en triage
  • toepassingen tijdens de behandeling 
Een van de bekendste toepassingen is spraak-naar-tekstrapportage. AI kan tijdens een gesprek meeluisteren en daarna een samenvatting of verslag opstellen. Wanneer zo’n toepassing is gekoppeld aan het EPD, kan de informatie direct worden verwerkt. Dit bespaart zorgprofessionals veel tijd, die zij vervolgens kunnen besteden aan behandelingen en ander werk.

Uit gesprekken met praktijkhouders blijkt dat deze hulpmiddelen zorgprofessionals kunnen ontlasten, zonder dat dit ten koste hoeft te gaan van de kwaliteit van zorg of de belastbaarheid van medewerkers. Door administratieve taken slimmer en efficiënter uit te voeren, ontstaat meer ruimte voor het behandelen van patiënten. Daarmee kan technologie dus bijdragen aan een hogere behandelcapaciteit en uiteindelijk ook aan het terugdringen van de wachtlijsten.

AI ontwikkelt zich bovendien snel. Naast administratieve ondersteuning ontstaan steeds meer toepassingen voor bijvoorbeeld diagnostiek, signalering en triage. Zo kan AI-technologie helpen om de beschikbare capaciteit van zorgprofessionals efficiënter in te zetten.

Tegelijkertijd vraagt het gebruik van AI in de ggz om zorgvuldigheid. Hoewel privacy goed gereguleerd is binnen de AVG en medische richtlijnen, is een veilige integratie met het EPD een belangrijke voorwaarde. Als aan die voorwaarde wordt voldaan, kunnen AI en slimme EPD’s bijdragen aan minder administratieve druk en meer ruimte voor patiëntenzorg.

4. Stijgende lasten en dalende maximumtarieven

Net als veel andere sectoren heeft de ggz te maken met fors stijgende kosten. Energielasten en huren voor praktijkpanden nemen toe, maar vooral de hogere personeelskosten drukken op de praktijkvoering.

In 2024 stegen de lonen volgens de toen geldende cao met 4%. Onder de huidige cao volgden verdere loonstijgingen van 1% per 1 juli 2025, 2,25% per 1 december 2025 en 3% per 1 juli 2026. Tegelijkertijd zijn de maximumtarieven van de NZa voor 2026 eerst met 5,7% neerwaarts bijgesteld en vervolgens met 5% geïndexeerd Per saldo zijn ggz-praktijken er dus op achteruit gegaan.

Dit zorgt ervoor dat veel praktijkhouders de winstgevendheid van hun praktijk zien dalen. Als kosten sneller stijgen dan de inkomsten, wordt het belangrijker om te sturen op productiviteit. Dat betekent dat praktijkhouders nóg meer tijd moeten besteden aan de bedrijfsvoering, op dag- of weekbasis. Dit vergroot tegelijkertijd de druk op het personeel. 

Innovaties, zoals AI, kunnen helpen om bijvoorbeeld administratieve lasten te verlichten. Maar die verlichting is vaak van tijdelijke aard: technologie alleen lost de financiële uitdagingen niet op. Voor praktijkhouders wordt het daarom steeds uitdagender om hun praktijk financieel gezond én toekomstbestendig te houden (bron: NZa en FBZ).

Sparren met een sectorspecialist?

Ondernemen in de ggz biedt volop kansen, maar vraagt in deze veranderende markt óók om scherpe keuzes en een blik op de toekomst. Je hoeft deze keuzes niet alleen te maken. We denken graag mee over je ambities en plannen.

Heb je vragen naar aanleiding van deze trends en ontwikkelingen? Of ben je (startend) praktijkhouder en wil je een keer sparren? Onze sectorspecialisten Medisch staan voor je klaar. Plan direct een vrijblijvend gesprek in.

Wat speelt er in jouw branche?

Om succesvol te ondernemen is het slim om te weten wat er speelt in jouw vakgebied. Bekijk onze rapporten voor huisartsen, fysiotherapeuten, tandartsen en apothekers. En blijf op de hoogte van de nieuwste cijfers, trends en ontwikkelingen.

Heb je een vraag of wil je advies?

Zoek je groeimogelijkheden voor jouw medische praktijk? Klaar voor de praktijkoverdracht en heb je hulp nodig? Of wil je juist voor jezelf beginnen en met een expert overleggen? Waar je ook staat in je ondernemerschap, onze experts staan voor je klaar.

Naar de contactpagina