Hitte verandert het winkelgedrag van consumenten. Voor retailers biedt dat kansen, bijvoorbeeld voor supermarkten en goed gekoelde winkelomgevingen. Tegelijk leggen extreem hoge temperaturen druk op de uitvoering: koeling wordt belangrijker, bezorgdiensten worden soms beperkt en personeel heeft vaker extra pauzes nodig. Wie daarop voorbereid is, houdt producten beschikbaar en de winkel aantrekkelijk.
ABN AMRO waarschuwt Nederlandse retailbedrijven zich voor te bereiden op extreem weer. Door klimaatverandering nemen hittegolven, droogte en hevige regenval toe. Dit kan gevolgen hebben voor logistiek, kosten en arbeidsproductiviteit, maar creëert ook kansen voor bedrijven die inspelen op veranderende klantbehoeften en investeren in klimaatadaptieve oplossingen.
Hitte verschuift bestedingen en winkelbezoek
Het winkelgedrag van consumenten wordt beïnvloed door hitte. Eerder onderzoek van ABN AMRO op basis van geanonimiseerde transactiedata laat zien dat de hittegolf van juni 2026 het consumptiegedrag tijdelijk beïnvloedde. Tijdens de hittegolf lagen de bestedingen gemiddeld 4 procent lager dan normaal. Daarna herstelden de bestedingen snel en kwamen ze zelfs boven het gebruikelijke niveau uit. Vier dagen na de hittegolf was de lagere consumptie al volledig gecompenseerd. Dit wijst erop dat huishoudens aankopen vooral uitstelden en later inhaalden. Per branche verschilde het gedrag tijdens de hittegolf overigens wel: in het hele land namen supermarktuitgaven toe, terwijl pinbestedingen bij andere winkels juist daalden.
Uit metingen van adviesbureau RMC bleek dat in de juni-week waarin code rood werd afgegeven het aantal passanten in de winkelstraat 13 procenten lager lag dan in dezelfde week in 2025. Overdekte winkelcentra wisten juist te profiteren. Zo meldde Mall of the Netherlands dat de hitte veel bezoekers trok, vooral op 26 juni, de heetste dag waarop bovendien veel scholen dicht waren. Een goed gekoeld winkelcentrum krijgt tijdens extreem warme dagen een aanvullende functie als verblijfsplek. Zo’n overdekt winkelcentrum heeft naast winkels vaak ook eet- en drinkgelegenheden, waardoor het voor consumenten aantrekkelijk is hier verkoeling te zoeken.
Supermarkten profiteren, maar koeling is kwetsbaar
Tijdens periodes van hitte doen supermarkten over het algemeen goede zaken. Consumenten hebben dan behoefte aan gemak waarbij ze niet te lang in de keuken hoeven te staan. Ze kopen lichte, makkelijke maaltijden zoals klant-en-klaarpakketten, verse producten, salades en barbecue-pakketten. Dit zijn producten waar een hoge marge op zit.
De uitdaging voor supermarkten tijdens hitteperiodes zit in de koeling van deze producten. In de zomer van 2026 kwamen de koelinstallaties van sommige Nederlandse supermarkten onder zware druk te staan. Door de hoge buitentemperaturen konden de systemen hun warmte minder goed afvoeren, terwijl open koelmeubels, veel winkelbezoek en intensief gebruik de belasting verder verhoogden. Hierdoor ontstonden storingen of liepen de temperaturen in koelvitrines te hoog op, waardoor producten uit voorzorg uit de verkoop moesten worden gehaald met lege schappen tot gevolg.
De problemen laten zien dat vooral oudere of slecht onderhouden koelinstallaties kwetsbaar zijn bij langdurige extreme hitte. Het is dus belangrijk de koeling goed te onderhouden door een monteur en de condensor, die de warmte afvoert, regelmatig te reinigen. Als de condensor op het dak staat is het bovendien aan te bevelen om sproeiers te plaatsen om oververhitting te voorkomen.
Daarnaast beperkten supermarktenketens hun bezorgdiensten om personeel en producten te beschermen tegen de hitte. Hierdoor nam de bezorgcapaciteit af en stegen de operationele kosten. Zo bezorgde Albert Heijn op 26 juni vanaf 15.00 uur niet meer thuis en Picnic bezorgde op die dag niet tussen 13.00 en 18.00 uur. Op andere warme dagen mochten bezorgers meer tijd nemen om te pauzeren, hun werktempo aanpassen en kregen ze het advies om veel water te drinken.
Winkelgebieden moeten klimaatbestendiger worden
Meer airconditioning is niet altijd de beste oplossing tegen hitte. Het vraagt veel elektriciteit, terwijl het stroomnet op veel plekken al vol zit. TNO verwacht bovendien dat het elektriciteitsverbruik voor koeling in 2030 bijna drie keer zo hoog ligt als in 2022.
Daarom zijn ook aanpassingen aan gebouwen en buitenruimte nodig. Denk aan zonwering, groene of witte daken, waterbuffers en waterdoorlatende bestrating. In open winkelgebieden helpen bomen, schaduwrijke looproutes en prettige verblijfsplekken om warmte te beperken en bezoekers langer te laten blijven.
Lees verder over de gevolgen van extreem weer voor alle sectoren
Dit rapport maakt voor verschillende sectoren inzichtelijk hoe extreme hitte, droogte en regenval in Nederland gevolgen hebben voor bedrijven. Per sector worden voorbeelden aangehaald en oplossingen gegeven.
Lees verder in de retailsector
De winkel van vandaag is meer dan alleen een voorraadkast. Het biedt klanten advies en inspiratie en is de plek om in contact te zijn met klanten. Door de Oekraïne crisis en forse inflatie is het consumentenvertrouwen sterk gedaald en dit beïnvloedt het consumentengedrag. Retailers kampen daarnaast met forse kostenstijgingen op het gebied van inkoop, huur, personeelskosten, covid herstelbetalingen en energie. De omstandigheden blijven ook na covid voor veel retailers uitdagend.
