Geen beperking, maar kracht

"Het is een persoonlijk verhaal", vertelt Sjoerd van der Maaden over zijn motivatie achter Specialisterren. Het bedrijf test het functioneren van onder meer websites en apps en zet daarvoor specifiek mensen met autisme in. "Mijn jongste zoon heeft autisme. Tijdens een zeilreis rond de wereld zag ik hoe hij opbloeide en zich ontwikkelde." Voor oprichter en algemeen directeur Van der Maaden het bewijs dat de omgeving allesbepalend is voor het functioneren van mensen met een beperking. Dat principe vormt ook de kern van Specialisterren. "Wij gaan uit van de krachten van onze medewerkers en zoeken daar vervolgens de best passende werkzaamheden bij."

Specialisterren levert het testen 'As-a-Service'. Dit betekent dat de sociale onderneming uit Utrecht geen specialisten detacheert die vervolgens als IT-tester aan de slag gaan, maar het werk als uitgangspunt neemt. Specialisterren garandeert dat het werk wordt gedaan, maar wie daarvoor achter de schermen verantwoordelijk zijn, is niet relevant. "Onze werkwijze is anders dan men gewend is. Het gaat niet om individuen die op basis van een cv worden binnengehaald en dan ter plaatse instructies krijgen. In plaats daarvan vragen wij vooraf een gedetailleerde omschrijving van wat de bedoeling is, inclusief de exacte kwaliteitscriteria. Wij zorgen er dan voor dat het testwerk precies zo wordt uitgevoerd."

Volgens Van der Maaden weet een deel van de mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt op eigen kracht een positie te verwerven. "Dit zijn mensen die zelf zijn binnengekomen in een organisatie en daar vervolgens zijn doorgestroomd. Mensen met autisme zie je bijvoorbeeld relatief vaak terechtkomen op IT-afdelingen." Specialisterren richt zich op mensen die het niet autonoom lukt om bij een bedrijf binnen te komen. Helaas is de groep die via sociale ondernemingen een volgende stap weet te zetten volgens Van der Maaden nog klein; hij schat dit aantal momenteel op 1000 à 2500. Met een eigen groei van dertig procent op jaarbasis, is hij echter optimistisch. "Er komen steeds meer ondernemingen bij zoals wij, en bestaande bedrijven groeien hard."

Duurzaamheid wordt voornamelijk geassocieerd met milieu en klimaat, valt Van der Maaden op. "Wij zien duurzaamheid echter ook als investeren in mensen." Volgens de ondernemer draait het allemaal om houdbaarheid, zowel vanuit financieel-economisch als vanuit sociaal-maatschappelijk perspectief. "Je kunt het heel plat benaderen. Mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt zitten vaak thuis en krijgen een uitkering. Dat kost de samenleving geld. Het is dan ook veel gunstiger om deze mensen een bijdrage te laten leveren aan de economie." Enthousiaster wordt Van der Maaden van de manier waarop zijn werknemers als mens kunnen groeien. "Ik heb medewerkers weer naar andere banen zien bewegen, huizen zien kopen. Ze maken stappen in de maatschappij. We moeten mensen – vergeef me mijn woorden – niet begraven met een uitkering en weg laten rotten."

Het positieve effect van deze investering blijft niet beperkt tot de testers die bij Specialisterren aan de slag gaan en waarvan de onderneming er nu veertig in dienst heeft. "Onze klanten worden op hun beurt beïnvloed door het werken met mensen met autisme. Ze zien met eigen ogen dat ook mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt veel waarde kunnen toevoegen." De CFO van een van zijn klanten heeft nu zelf ook mensen met autisme in dienst. Specialisterren werkt voor onder meer Schiphol, de Politie en de Nationale Postcode Loterij.

Volgens Van der Maaden leveren vrijwel alle grote bedrijven graag een bijdrage aan de maatschappij, maar worstelen ze soms om deze ambitie om te zetten in concrete actie. De ondernemer ziet kleine sociale ondernemingen als het ideale vehikel voor grote bedrijven om duurzaamheid in hun bedrijfsvoering in te bedden. "Door in zee te gaan met zo'n sociale onderneming, maken ze duurzaamheid gemakkelijk concreet." Die sociale ondernemingen zijn op hun beurt blij met het platform dat ze krijgen. "Je ziet hier een mooie uitwisseling ontstaan tussen grote bedrijven en kleine sociale ondernemingen. Er is een wederzijdse afhankelijkheid."

Wel is het daarbij zaak dat grote ondernemingen het mogelijk maken dat de hele organisatie achter de gestelde doelen staat. Van der Maaden ziet een verschil in drijfveren tussen diegenen die 'top-down' duurzaamheidsgerelateerde beslissingen nemen en diegenen die daar in de dagelijkse operatie invloed van ondervinden. "Bovenin de organisatie wordt de beslissing om met ons in zee te gaan vaak vanuit een persoonlijke drijfveer genomen." In de uitvoerende teams spelen echter andere motivaties. "Daar hebben wij als testbedrijf van doen met projectmanagers, 'product owners' en 'scrum masters'. Die hebben deadlines en moeten gewoon scoren. Het belangrijkste voor hen is wat zij onderaan de streep leveren in termen van kwaliteit, tijd en geld. Gelukkig verdwijnt hun scepsis snel wanneer ze zien dat wij uitstekende kwaliteit leveren."

De digitalisering van de samenleving biedt volgens Van der Maaden volop kansen voor mensen met een beperking. "Toen wij tien jaar geleden begonnen met Specialisterren stonden we aan het begin van een golf van een nieuw soort bedrijfsmodellen. Denk aan 'as-a-Service', of aan digitale platforms waar vraag en aanbod bij elkaar worden gebracht." Sindsdien ontstaan steeds meer partijen die zich concentreren op één activiteit. "Kijk bijvoorbeeld naar Deliveroo, die richten zich volledig op maaltijdbezorging. In zo'n hoogst gespecialiseerde context is het juist makkelijk om mensen met een beperking in te zetten. Zij hebben namelijk hele specifieke talenten." Volgens de ondernemer kunnen ook mensen met ADHD perfect kunnen functioneren wanneer ze in de juiste omgeving zitten.

Doordat veel mensen met een beperking geen diploma hebben, komen ze volgens Van der Maaden niet door de eerste cv-selectie. Werkgevers moeten volgens hem leren om door een niet-afgeronde opleiding heen te kijken en meer oog hebben voor de capaciteiten die mensen met een beperking vaak hebben "Veel bedrijven willen breed opgeleide generalisten. Wij nemen mensen aan met een extreme specialiteit die vervolgens onderdeel worden van een breed functionerend team. Het is tijd om al dat onbenutte potentieel te gaan gebruiken."

Ontdek meer verhalen van ondernemers

Overweegt u een eigen onderneming, staat u aan de rand van het opstartproces of wilt u eens een kijkje nemen in de keuken van een ander? Duik in onze ondernemersverhalen en haal inspiratie en tips uit de ervaringen die ondernemers delen.

Ga naar alle ondernemersverhalen

Lees verder in de technologiesector

Technologie, Media & Telecom (TMT) is een van de snelst groeiende sectoren. Geholpen door de toenemende inzet van software, algoritmen en sensoren staat deze sector aan de basis van de digitale vernieuwing van andere sectoren.

Bekijk alle artikelen