Het nieuwe IPCC-rapport heeft, zonder veel nieuws te brengen, geleid tot een stortvloed aan heftige reacties. Hoewel de emotie begrijpelijk is, is het nu vooral zaak het hoofd koel te houden. Radicale ideeën kunnen eenvoudig de energietransitie vertragen.
De conclusies van het nieuwe IPCC-rapport bevestigen vooral wat we al wisten uit vorige IPCC-rapporten, maar nu met nóg steviger bewijs. De uitstoot van broeikasgassen moet mondiaal snel terug om temperatuur- en zeespiegelstijging, weersextremen, bosbranden, droogte en ander onheil te temperen. Al het onheil voorkomen, daarvoor zijn we feitelijk al te laat. Destructieve klimaatverandering komt enkel nog in de smaken Low, Medium en High.
De temperatuurstijging is ook voelbaar in de krantenkolommen, die gevuld worden met verbazing, woede, en radicale ideeën. Toch moeten we de woede over klimaatverandering proberen te scheiden van het koele hoofd dat we nodig hebben voor de oplossing: klimaatbeleid.
Klimaatbeleid is en blijft een zware marathon tot 2050. Je zou het bijna vergeten als je de krant leest, maar we zijn al lang begonnen aan die marathon. In Nederland liggen veel afspraken uit het in 2019 gesloten Klimaatakkoord nog te wachten op uitwerking in concrete wetsvoorstellen. De Europese Commissie zit ondertussen ook niet stil: bij monde van eurocommissaris Frans Timmermans werden vorige maand duizenden pagina’s aan voorstellen gepresenteerd om zo van Europa in 2050 het eerste klimaatneutrale continent ter wereld te maken. De voorstellen zijn uitvoerig uitgewerkt in panklare wetteksten en vertonen bovendien sterke onderlinge samenhang.
Met zoveel bruikbare voorstellen en akkoorden begint de route van de klimaatmarathon al helder te worden en komt het nu vooral aan op meters maken: één voor één zullen de voorstellen moeten worden omgezet in bindende wetten, want pas dan begint de CO2-reductie echt. Versnellen kunnen we in Nederland vooral door snel een nieuw kabinet te formeren en daarmee aan de slag te gaan. De Europese Green Deal kan eveneens een enorme duurzame versnelling betekenen van de Europese klimaatmarathon, mits we niet blijven hangen in jarenlange onderhandelingen tussen het Europees Parlement en de individuele lidstaten. De truc om te versnellen zit ook hier vooral in het voortborduren op deze voorstellen en het zoeken naar werkbare compromissen tussen lidstaten.
Radicale ideeën, hoe aanlokkelijk ook, kunnen haaks staan op de nu gepresenteerde plannen en juist voor veel vertraging zorgen. Zo opperden Barbara Baarsma (Rabobank) en Leo Dijkstra (IBM) vorige week in Trouw een plan om huishoudens zelf te laten handelen in emissierechten. Zo zouden burgers aangezet worden om hun huizen te verduurzamen en zouden ze dezelfde mogelijkheden krijgen die nu alleen zijn voorbehouden aan grote bedrijven.
Een curieus voorstel, want het zadelt huishoudens op met een complex en speculatief financieel product dat weliswaar kansen biedt, maar vooral ook veel kennis vereist en grote risico’s in zich draagt. Juist om die redenen heeft Timmermans er in zijn Green Deal voor gekozen om niet de huishoudens, maar hun energieleveranciers te vangen onder een nieuw emissiehandelssysteem. Dat zijn inderdaad de grote bedrijven die de last van zo’n systeem goed kunnen dragen, en waarbij het beprijzen van hun CO2-uitstoot evengoed aanzet tot verduurzaming in de gebouwde omgeving, zelfs tot op het niveau van huishoudens.
Zo zullen er vast nog veel meer proefballonnetjes worden opgelaten de komende jaren, maar eigenlijk is daar geen tijd en ruimte meer voor. Daarvoor is de opgave te complex en onze democratische rechtsstaat te stroperig. Vergeet niet dat de Europese Green Deal een direct gevolg is van het Klimaatakkoord in Parijs uit 2015. De plannen zijn dus al bijna zes jaar in de maak, en zijn bovendien nog lang niet aangenomen. Wie in Nederland nu voorstellen oppert die haaks staan op de uitgangspunten van de Europese Green Deal, weet zeker dat er kostbare tijd verloren zal gaan. Dan begint het hele stroperige democratische proces opnieuw.
Het ontbreekt kortom niet aan ideeën of ambitie. Het tegendeel is eerder waar. Voor Nederland is het nu vooral zaak om meters te maken door zo snel mogelijk een regering te vormen. De politieke kleur maakt niet eens zo veel uit. Wie tempo wil maken, kan zich niet al te veel vrijheden en radicale gedachten permitteren. Europa is met zijn Green Deal de haas die in deze marathon het tempo bepaalt. Nederland doet er verstandig in dat kielzog mee te lopen, proactief het nationale beleid erop af te stemmen en te zoeken naar pragmatische compromissen die de onderhandelingen tussen lidstaten zo doelmatig mogelijk maken. Ondertussen ligt er ook nog een grote stapel afspraken uit het Nederlandse Klimaatakkoord te wachten op uitvoering.
Politici zouden er natuurlijk voor kunnen kiezen om al die eerdere inspanningen te negeren en energie te steken in radicaal andere ideeën. Aardig voor de bühne, maar met het sneller volbrengen van de klimaatmarathon heeft het weinig te maken.
Over de auteur
Arnold Mulder is sector banker Energie bij ABN AMRO. Deze sector is het middelpunt van de energietransitie die steeds meer vaart begint te krijgen.
Lees verder in de energiesector
De energiesector is sterk in beweging nu de energietransitie steeds meer vaart krijgt. ABN AMRO wil een leidende rol spelen in het versnellen van de energietransitie, die bol staat van de kansen én obstakels.
