Nederland presenteert zich graag als Deltanatie, maar rond waterveiligheid gedragen we ons als een kikker in langzaam opwarmend water. We merken dat het warmer wordt, alleen niet genoeg om in beweging te komen. Pas als het kookpunt is bereikt, voelt het urgent. De kosten van repareren en investeren zijn dan echter extra hoog.
Gewend aan achterstand
Dat is het ongemakkelijke van waterveiligheid. Aan een ramp gaat zelden tromgeroffel vooraf. Het gevaar sluipt binnen via uitstel, oplopende kosten, trage procedures en bestuurlijke gewenning. Eerst is er altijd iets anders: stikstof, capaciteit, geld, ruimte. Zo raakt een land dat groot is geworden door waterbeheer langzaam gewend aan achterstand.
Wie denkt dat dit overdreven is, moet Als de dijken breken nog eens terugzien. De serie laat zien hoe een overstroming niet alleen fysiek verwoestend is, maar ook een ontwrichtende systeemcrisis veroorzaakt. Met het water stroomt maatschappelijke ontregeling binnen: uitval van infrastructuur, een stilvallende economie, bestuurlijke chaos. Het ongemakkelijke is dat we deze scenario’s kennen en ze toch blijven parkeren in de categorie ‘onwaarschijnlijk’.
“Een scenario met maatschappelijke ontregeling parkeren we als onwaarschijnlijk.”
Leontien de Waal
Sector Banker Bouw
Feiten leiden nog niet tot meer actie
De feiten zijn weinig geruststellend. In 2050 moeten alle primaire waterkeringen aan de wettelijke normen voldoen. Volgens het Deltaprogramma haalt momenteel 62 procent die normen niet. Om die achterstand weg te werken, moet Nederland gemiddeld zo’n 75 kilometer dijk per jaar versterken. Met de huidige programmering blijft het Hoogwaterbeschermingsprogramma steken op circa 61 kilometer. Tegelijk neemt de financiële druk op het Deltafonds toe en start het kabinet opnieuw een bestuurlijke verkenning naar de langetermijnopgave.
Met alleen techniek redden we het niet
Het gaat hier niet om technische mankementen, maar om een strategisch probleem. Waterveiligheid vormt de basis onder wonen, werken en mobiliteit. Als die bescherming tegen hoogwater niet op orde is, worden woningen, bedrijventerreinen en infrastructuur kwetsbaar. Deltacommissaris Co Verdaas stelt daarnaast dat techniek alleen niet meer volstaat en het gevaar van water scherpe ruimtelijke en economische keuzes vraagt. Onderhoud en versterking zijn politiek ondankbaar: ze kosten geld en ruimte, maar succes blijft onzichtbaar. Een dijk die het houdt, haalt het journaal niet.
“Preventie door onderhoud en versterking is politiek ondankbaar.”
Leontien de Waal
Sector Banker Bouw
Klimaatverandering wacht niet op procedures. Zeespiegelstijging en weersextremen zetten door. Uitstel is geen beleid, maar een keuze om later veel meer te betalen. We wachten op het schokeffect, terwijl waterveiligheid juist vraagt om handelen vóór de ramp. De kikker heeft het warm gekregen. Dit is het moment om het vuur lager te draaien.
Deze column is eerder verschenen in Cobouw op 24 april 2026
Over de auteur
Leontien de Waal is sector banker Bouw. Zij volgt de belangrijkste trends en ontwikkelingen in de gebouwde omgeving. Haar ervaring en netwerk, aangevuld met kennis uit de studie Master City Developer (gebiedsontwikkeling), brengt ze in bij klanten van ABN AMRO.
Lees verder in de bouwsector
De Nederlandse bouwsector is het economische en maatschappelijke fundament onder veel andere sectoren. De sector kent verschillende uitdagingen zoals het stikstof-dossier, netcongestie, personeelstekorten en de noodzaak van productiviteitsverbetering. Geholpen door technologische innovaties en digitalisering, vindt de sector een antwoord op de uitdagingen en veranderende wet- en regelgeving. Daarbij is inzet van de hele keten nodig, van ingenieurs tot en met installateurs. Nu thema's als energie efficientie, milieu-impact, circulariteit en prefabricage aan relevantie winnen, zoekt de bouwsector naar een nieuw evenwicht tussen ambities, haalbaarheid en uitvoering.
