We zijn nog niet klaar met het oplossen van congestie op het elektriciteitsnet en de volgende file tekent zich al af: drinkwatercongestie. Het voelt onwerkelijk in een land met gemiddeld 800 millimeter regen per jaar, maar schaarste gaat zelden over hoeveel er in totaal is.
Het gaat over beschikbaarheid, tijd, locatie, kwaliteit, vraagpatronen en onze ontwerpkeuzes. En eerlijk is eerlijk: we ontwerpen nog steeds alsof drinkwater een eeuwige vanzelfsprekendheid is.
Inzetten op onderscheidend vermogen
Het gemiddelde verbruik is zo’n 128 liter per persoon per dag en 80 procent van al het drinkwater wordt door huishoudens verbruikt. Dat laat zien dat de opgave vooral ligt in slimmer ontwerp van watersystemen, in gedrag en in verleiding. De prijs helpt niet: drinkwater is in Nederland zo goedkoop dat verspilling amper pijn doet. Daarmee ontbreekt elke prikkel om anders te gaan consumeren. Als ontwikkelaar kun je wachten op regulering of prijsbeleid, maar je kunt het ook nu al omzetten in onderscheidend vermogen.
“De opgave voor het tegengaan van watercongestie ligt vooral in slimmer ontwerp van watersystemen, in gedrag en in verleiding.”
Leontien de Waal
Sector Banker Bouw
Circulaire watersystemen als standaard
We moeten niet langer bouwen alsof ieder huishouden een eiland is. Leer van de lessen die we bij energie mondjesmaat toepassen: opslag, buffering, uitwisseling en hubs. Regenwater dat nu gratis en overvloedig op onze daken valt, loopt via de goot het riool in om vervolgens gezuiverd als duur drinkwater terug te keren. Dat is geen luxe, dat is inefficiëntie in vermomming.
Er liggen kansen voor gemeenten, ontwikkelaars en stedenbouwers om nieuwe woonwijken te benaderen als circulaire watersystemen. Huizen die water vasthouden, delen, hergebruiken en bufferen worden de nieuwe norm en zullen zich vertalen in waarde. Dit is hét moment om anticiperend te ontwikkelen. Dat geeft ook ruimte aan waterbedrijven bij de timing van hun investeringsprogramma’s.
Snelheid van uitbreiding zuiveringsinstallaties onder druk
Die moeten immers nog steeds broodnodige uitbreidingsinvesteringen doen in zuiveringsinstallaties, omdat ons zoetwater zilter wordt en meer vervuiling kent. Tegelijk is de winst die waterbedrijven mogen maken wettelijk gemaximeerd. Op korte termijn prettig voor huishoudens die lage drinkwaterkosten hebben, maar een beperking die direct de investeringsruimte drukt.
Laten we niet blijven overleggen en polderen over congestie, maar gebiedsgericht bouwen aan schaarste-intelligente wijken, zorgen dat slimme zuiveringsinstallaties voorrang krijgen op het overvolle stroomnet en borgen dat de investeringsruimte voor waterbedrijven structureel op orde komt.
“Het gebiedsgericht aanpakken van waterschaarste is noodzaak.”
Leontien de Waal
Sector Banker Bouw
Deze column is eerder in Cobouw verschenen op 27 november 2025.
Over de auteur
Leontien de Waal is sector banker Bouw. Zij volgt de belangrijkste trends en ontwikkelingen in de gebouwde omgeving. Haar ervaring en netwerk, aangevuld met kennis uit de studie Master City Developer (gebiedsontwikkeling), brengt ze in bij klanten van ABN AMRO.
Lees verder in de bouwsector
De Nederlandse bouwsector behoorde de afgelopen jaren tot een van de best presterende sectoren, ondanks verschillende uitdagingen waar de sector mee te maken heeft. Voorbeelden zijn het stikstof-dossier, de forse prijsverhogingen van energie en bouwmaterialen en ook de personeelstekorten. Gedreven door trends, innovaties en wet- en regelgeving groeit de relevantie van thema’s als duurzaamheid en milieu-impact en zoekt de sector zijn weg naar een nieuw evenwicht.
