Op een digitale bouwbeurs in Keulen werd ik afgelopen maand overspoeld met de handige hulpmiddelen die de bouwsector tot zijn beschikking heeft. Innovaties, AI-oplossingen, digitale platforms en dashboards zijn overal. En toch bleef één observatie hangen: de uitdaging zit niet in de technologie. Die is er namelijk al.
Opschalen gaat niet vanzelf
Wat ontbreekt, is minder tastbaar en minder comfortabel: de bereidheid om anders te werken. Daar ligt de uitdaging bij de stap van experiment naar opschaling. Op 8 april stond die vraag centraal tijdens het innovatie-event Scale It! van TKI Bouw en Techniek. Het volgde precies drie jaar na Kick It!, dat draaide om verkennen en uitproberen. Maar opschalen, vraagt om iets anders: keuzes maken, prioriteren en vooral dingen écht anders doen.
Het gaat om processen aanpassen
Op de beurs zag ik vooral oplossingen die bestaande processen slimmer maken. Kunstmatige intelligentie die razendsnel visualiseert hoe een ontwerp eruitziet in steeds wisselende scenario’s of signaleert waar iets misgaat op de bouwplaats. Handig, maar laten we eerlijk zijn: dit is optimalisatie, geen transformatie. Daar wringt het, want echte productiviteitswinst ontstaat pas wanneer systemen met elkaar communiceren en partijen bereid zijn hun werkwijze en processen aan te passen. Dat is minder sexy dan een nieuwe AI-demo en ook een stuk ingewikkelder.
“Veel bouwbedrijven experimenteren met digitalisering en AI, maar slechts een beperkt deel verdient er geld mee”
Leontien de Waal
Sector Banker Bouw
Van interesse in AI naar verdienvermogen
De sector wil vooruit, maar het liefst in eigen tempo. Technologie moet ondersteunen, maar mag niet ontregelen. Begrijpelijk in een sector waar fouten duur zijn en verantwoordelijkheid zwaar weegt. Het is de vraag hoe lang dat tempo houdbaar is. Uit onderzoek van BCG in Scandinavië blijkt dat meer dan 60 procent van de bouwbedrijven experimenteert met digitalisering en AI, maar dat slechts een op de vier er geld mee verdient. Niet omdat technologie tekortschiet, maar omdat de basis van processen standaardiseren, automatiseren en het consistent structureren van data nog niet staat. Dan kun je een ‘copiloot’ toevoegen, maar als de cockpit niet op orde is, vliegt er niets.
“Als je een ‘copiloot’ toevoegt, maar de cockpit is niet op orde, dan vliegt er niets”
Leontien de Waal
Sector Banker Bouw
Met AI naar naar een nieuwe organisatie
Juist daarom ben ik benieuwd naar de uitkomst van Scale It!. Niet naar nieuwe succesverhalen, maar naar voorbeelden van waar het vastliep, waar de technologie werkte, maar de organisatie niet. Want dat zijn de verhalen waar de bouw het meest van leert: dat we zien waar technologie en organisatie elkaar bijten. Pas als we die zaken met elkaar in harmonie brengen, kunnen we al die handige hulpmiddelen ten volle benutten. Niet bestaande processen digitaliseren, maar met AI je processen doorgronden en versimpelen.
Deze column is eerder verschenen in Cobouw op 9 april 2026.
Over de auteur
Leontien de Waal is sector banker Bouw. Zij volgt de belangrijkste trends en ontwikkelingen in de gebouwde omgeving. Haar ervaring en netwerk, aangevuld met kennis uit de studie Master City Developer (gebiedsontwikkeling), brengt ze in bij klanten van ABN AMRO.
Lees verder in de bouwsector
De Nederlandse bouwsector is het economische en maatschappelijke fundament onder veel andere sectoren. De sector kent verschillende uitdagingen zoals het stikstof-dossier, netcongestie, personeelstekorten en de noodzaak van productiviteitsverbetering. Geholpen door technologische innovaties en digitalisering, vindt de sector een antwoord op de uitdagingen en veranderende wet- en regelgeving. Daarbij is inzet van de hele keten nodig, van ingenieurs tot en met installateurs. Nu thema's als energie efficientie, milieu-impact, circulariteit en prefabricage aan relevantie winnen, zoekt de bouwsector naar een nieuw evenwicht tussen ambities, haalbaarheid en uitvoering.
