Gunstige ontwikkelingen bouw slaan infra voorlopig over
Na een onzeker jaar zijn de voortekenen voor de komende periode gunstig. Dit blijkt uit groei bij bedrijven vooraan in de bouwketen en door stijgingen in het aantal vergunningen voor de woning- en de utiliteitsbouw.
Download het volledige rapport
(Ziet u geen download of kunt u het rapport niet downloaden? Upgrade uw browser dan naar de meest recente versie.)
Dit volgt op een jaar van dalende of zelfs negatieve omzetgroei voor sommige bouwbedrijven. Wel zijn er enkele belemmeringen zoals de hoge materiaalprijzen en het personeelstekort. Veel grond-, weg- en waterbouwers, de zogenoemde infrabouw, hebben veel last van de stikstof- en PFAS-problemen.
Positieve ontwikkelingen in de bouwketen
De positieve ontwikkelingen zijn te zien bij bedrijven die vooraan in de bouwketen staan. Dat geeft een positief signaal voor de bouwsector in de komende periode. Zo hadden de architecten, de houtindustrie en de bouwgroothandel meer dan tien procent omzetgroei in het tweede kwartaal van 2021, jaar-op-jaar. De laatste twee profiteren sterk van de hard gestegen prijzen voor bouwmaterialen. Die prijsstijgingen zijn verantwoordelijk voor een kwart van de omzetstijging volgens Hibin, de branchevereniging voor de bouwgroothandel. Voor ingenieurs groeide de omzet met 8,3 procent in het tweede kwartaal van dit jaar. Dat is een flinke verbetering na vier kwartalen met gemiddeld 1,4 procent krimp. Zij hadden als internationaal opererende branche veel last van landen die – anders dan in Nederland – ook op de bouwplaats activiteiten stillegden vanwege de coronapandemie.
De gunstige omzetontwikkelingen gaan gepaard met een toename van het aantal vergunningen en een oplopend sentiment voor de bouwsector. Het aantal vergunningen voor woningbouw steeg flink (+16,4 procent) in de laatste helft van 2020 en de eerste helft van 2021 in vergelijking met een jaar eerder, mede als gevolg van de introductie van de nieuwe stikstofwet. De grootste stijging was te zien in vergunningen voor nieuwe koopwoningen. Voor de utiliteitsbouw steeg het aantal vergunningen met 2,9 procent minder sterk. De stijging kwam met name doordat er veel vergunningen zijn afgegeven voor logistieke en andere bedrijfsgebouwen, wat een sterke daling in het aantal vergunningen voor kantoren compenseerde. Het sentiment onder bouwers over de omzetontwikkeling, de verkoopprijzen en de personeelssterkte voor de komende drie maanden werd nog positiever in vergelijking tot een kwartaal eerder.
Omzetten middelgrote bouwers stijgen weer
De omzetten van aannemers in de woning- en utiliteitsbouw ontwikkelen zich positief. De groei van kleine bouwbedrijven (maximaal tien werknemers), vaak betrokken bij renovatieprojecten, en grote bouwbedrijven (vanaf honderd werknemers) in deze branches bedroeg in het derde kwartaal respectievelijk 10,8 en 9 procent. Ook de omzet van middelgrote woning- en utiliteitsbouwers steeg weer na vier kwartalen van gemiddeld 9,2 procent krimp. In het tweede en derde kwartaal van dit jaar groeide de omzet van deze bedrijven met respectievelijk 11,8 en 5,8 procent jaar-op-jaar.
Toch zijn er nog grote belemmeringen. Bijna een kwart van de vacatures voor de bouwsector zijn onvervulbaar, zo blijkt uit een analyse van ABN AMRO. Dit ervaart 28 procent van bouwondernemers als belangrijkste belemmering. Het tekort aan materialen als gevolg van de hoge grondstofprijzen en schaarste aan grondstoffen wordt door 15 procent van de bouwbedrijven als belangrijkste belemmering voor de bouw ervaren. Dit heeft ook impact op de marges die bouwbedrijven realiseren. Stikstof, corona en PFAS vormen bij slechts 4,4 procent van de bouwbedrijven de belangrijkste belemmering.
De gww wacht op oplossingen
Voor grote en middelgrote grond-, weg- en waterbedrijven (gww-bedrijven), met name die actief zijn in de aanleg van nieuwe wegen en andere type infrastructuur, zijn de stikstof- en PFAS-problemen wel reden tot grote zorg. De groei van middelgrote gww-bedrijven is sinds het tweede kwartaal van 2019 niet meer positief geweest. In het tweede kwartaal van 2021 was de omzetontwikkeling -8,9 procent in vergelijking tot hetzelfde kwartaal in 2020. Bij grote gww-bedrijven was de afname 12,1 procent over dezelfde periode, ook al het vierde kwartaal op een rij met krimp. Kleine gww-bedrijven hebben minder last van deze problemen omdat zij vaker betrokken zijn bij renovatiewerkzaamheden waarvoor geen natuurvergunning nodig is en waarbij stikstof dus geen probleem is. De aanstaande gemeenteraadsverkiezingen van 16 maart 2022 betekent wel dat veel nieuwe besluiten van gemeenten over onderhoud en nieuwbouw van infrastructuur enkele maanden op zich laten wachten.
De afspraken die een nieuwe regeringscoalitie maken zijn van groot belang voor de gww-bedrijven. Stikstof is een van de grote problemen die momenteel bij de formatie van het nieuwe kabinet op tafel liggen. Een ander probleem is het aanpakken van achterstallig onderhoud, vervanging en nieuwe aanleg van infrastructuur, zoals wegen, bruggen, spoorlijnen en vaarwegen. Volgens demissionair minister Barbara Visser van Infrastructuur en Waterstaat is hiervoor momenteel te weinig geld beschikbaar. Oplossingen voor beide problemen geven met name gww-bedrijven meer perspectief.
Meer informatie
Lees het volledige rapport voor meer gedetailleerde informatie over de ontwikkelingen in de bouw
(Ziet u geen download of kunt u het rapport niet downloaden? Upgrade uw browser dan naar de meest recente versie.)
Lees verder in de bouwsector
De Nederlandse bouwsector behoorde de afgelopen jaren tot een van de best presterende sectoren, ondanks verschillende uitdagingen waar de sector mee te maken heeft. Voorbeelden zijn het stikstof-dossier, de forse prijsverhogingen van energie en bouwmaterialen en ook de personeelstekorten. Gedreven door trends, innovaties en wet- en regelgeving groeit de relevantie van thema’s als duurzaamheid en milieu-impact en zoekt de sector zijn weg naar een nieuw evenwicht.
