Stuwmeer uitgestelde zorg blijft groeien

Vooral in december wisten ziekenhuizen veel reguliere zorg te leveren, aangezien het aantal patiëntcontacten in de ziekenhuiszorg per week zelfs hoger was dan in dezelfde maand van 2018 en 2019. Verder lagen de aantallen registreerde operaties evenals de aantallen polikliniekbezoeken rond hetzelfde niveau van de afgelopen jaren.

Maar ondanks alle inspanningen blijft de reguliere zorg achter bij andere jaren en is die achterstand in januari bovendien in een hoger tempo gegroeid. De Nederlandse Zorgautoriteit (Nza) maakt wekelijks een schatting van deze achterstand, het zogeheten stuwmeer aan zorg, in dit geval door de cijfers over het aantal verwijzingen van huisartsen in 2019 en begin 2020 te vergelijken met die van heel 2020 en begin 2021.

Uit de cijfers blijkt dat medio december het aantal verwijzingen op 87 procent lag van wat normaal is. In andere woorden, huisartsen deden 13 procent minder verwijzingen dan wat normaliter verwacht kan worden. Maar na de opleving van de pandemie in december groeide de achterstand in het aantal verwijzingen in januari weer sneller. Op het dieptepunt in januari lag het aantal verwijzingen maar liefst 29 procent lager dan wat verwacht kan worden. Volgens de laatste cijfers van begin februari liggen de verwijzingen inmiddels 14 procent achter. In totaal hebben huisartsen in 2020 en 2021 maar liefst 1,3 miljoen minder verwijzingen gedaan naar ziekenhuizen en zelfstandige klinieken (medisch-specialistische zorg, of MSZ).

Natuurlijk is niet elke gemiste verwijzing een-op-een door te vertalen naar gemiste zorg. Zo hebben mensen in een jaar tijd mogelijk meerdere verwijzingen. Zo wordt de gemiste zorg overschat. Maar ook zijn er mensen die wel een verwijzing hebben gehad, maar misschien nog niet de zorg hebben gekregen, waardoor de gemiste zorg juist wordt onderschat. In ieder geval geeft de raming een indicatie van in hoeverre de reguliere zorg achterloopt door de coronapandemie.

In bovenstaande grafiek is te zien hoe die achterstand zich verhoudt tot de bezetting van coronapatiënten op de ic’s en in de klinieken. Wanneer er meer besmettingen plaatsvinden en de bezetting van patiënten met corona op de ic’s en in de klinieken toeneemt, daalt het aantal verwijzingen in percentage van wat normaliter te verwachten is – en andersom.

Het gevaar dat die achterstand met zich meebrengt, is dat mensen te lang met klachten blijven doorlopen en dat wanneer de klachten verergeren gezondheidsschade ontstaat.

In Headlines & Insights geeft ABN AMRO duiding bij het nieuws.

• NU.nl, Reguliere zorg bleef beter op peil in tweede en derde golf dan in eerste
• Wilbert Zuil, ABN AMRO sectoranalist, wilbert.zuil@nl.abnamro.com