CSRD en het MKB: de impact van het Omnibus-voorstel

“Is mijn onderneming straks nog verplicht om te rapporteren over de CSRD?” Een vraag die veel bedrijven bezighoudt sinds het Omnibus-voorstel in februari door de Europese Commissie naar buiten is gebracht. Hierin staan verschillende voorstellen voor versimpeling van duurzaamheidswetgevingen, waaronder de CSRD. Onder andere de reikwijdte of scope van de CSRD-richtlijn staat ter discussie, waardoor een flink aantal bedrijven straks wellicht toch vrijgesteld wordt van een rapportageplicht. Een onzekere tijd dus, maar veel is al wel bekend. In dit artikel nemen we je mee in de laatste ontwikkelingen.

CSRD en de aanloop naar het Omnibus-voorstel

De CSRD is door de Europese Commissie opgezet met als doel het inzichtelijk maken van de duurzaamheidsprestatie van bedrijven over de gehele waardeketen. Er staat veel beschreven in dit ambitieuze voorstel. De rapportageplicht zou, met een gefaseerde invoering, voor alle grote bedrijven in Europa gaan gelden. Dat zijn naar schatting zo’n 50.000 bedrijven. Maar de richtlijn stuitte op veel verzet, bijvoorbeeld vanwege de uitgebreide reikwijdte, de omvang van de rapportagevereisten, het detailniveau en de waardeketenverplichting. Veel bedrijven riepen op tot versimpeling.

Het Omnibus-voorstel is het antwoord van de Europese Commissie op deze oproep. In het voorstel staan verschillende elementen van de CSRD ter discussie, net als andere wetgevingen zoals de CSDDD. Voor de CSRD richt het voorstel zich voornamelijk op lastenbeperking voor bedrijven en verlichting voor het MKB, om de competitieve positie in veranderende geopolitieke omstandigheden te behouden. Dit wordt onder andere bereikt door de rapportageplicht minder breed te maken, een vermindering van het aantal rapportagepunten en het versterken van de zogeheten ‘value chain cap’. Dat is het plafond op de data-uitvraag die bij het MKB en andere bedrijven in de waardeketen mag worden neergelegd.

Definitieve inhoud van het voorstel is nog onzeker

Sinds de publicatie in februari zijn er veel onderhandelingen geweest over het uiteindelijke Omnibus voorstel. Het Congres, Europees Parlement en de Commissie waren het niet eens over de voorwaarden. Vooral vanaf welk aantal werknemers een bedrijf moet rapporteren bleek een struikelblok. De posities aan de onderhandeltafel liepen op tot 1750 werknemers, een flinke verhoging ten opzichte van de aanvankelijke 250 medewerkers onder de CSRD en de voorgestelde 1000 in het Omnibus-voorstel. Momenteel zitten de partijen in een trialoog, en de verwachting is dat er vóór het einde van het jaar overeenstemming komt over het definitieve voorstel. Dit zal hopelijk voor veel bedrijven het verlossende antwoord geven.

Ondanks dat het nog onduidelijk is waar het voorstel precies op uitkomt, is de verwachting dat een aanzienlijk kleiner aantal bedrijven straks een rapportageplicht heeft. In de praktijk betekent dit een verschuiving: veel bedrijven die oorspronkelijk zelf rapportageplichtig waren onder de CSRD, zullen straks enkel indirect via de waardeketen geraakt worden. Deze bedrijven kunnen nog wel te maken krijgen met data-uitvragen van bedrijven aan wie ze leveren, maar hebben zelf geen verplichting meer om deze informatie op te vragen of publiek beschikbaar te maken. Dit zal de hoeveelheid data-uitvragen richting het MKB aanzienlijk verminderen. Volgens het initiële Omnibus-voorstel wordt ongeveer 80% van de bedrijven vrijgesteld van de CSRD. Met een verhoging van de grens naar bijvoorbeeld 1750 werknemers zal dat percentage verder oplopen.

Alternatieven voor de volledige duurzaamheidsrapportage

Uiteraard kunnen grote bedrijven, en alle MKB-bedrijven die al buiten de scope van de CSRD vielen, ervoor kiezen om duurzaamheidsinformatie alsnog vrijwillig beschikbaar te maken. De Europese Commissie adviseert hiervoor de VSME-standaarden te gebruiken. Dat is een vrijwillige rapportagestandaard speciaal ontwikkeld om te voldoen aan de waardeketen-uitvraag onder de CSRD. Deze standaarden bevatten versimpelde rapportagepunten en vormen het eerdergenoemde plafond voor de waardeketen-uitvraag.

De VSME-standaarden zijn oorspronkelijk ontwikkeld voor het MKB (tot 250 werknemers), maar met het Omnibus-voorstel wordt daar een groep grote bedrijven aan toegevoegd. Voor bedrijven die al begonnen waren met de CSRD, maar waarvan de rapportage niet langer verplicht is, zijn de sterk versimpelde VSME-standaarden wellicht te summier. Naar verwachting zien veel van deze bedrijven de waarde van een vrijwillige uitgebreide rapportage, om de duurzame prestaties en ambities van het bedrijf kenbaar te maken. Zij kunnen ervoor kiezen om aanvullende punten op te nemen of vrijwillig over elementen van de CSRD te rapporteren. Dit geldt ook voor MKB-bedrijven die duurzaamheid hoog in het vaandel hebben staan en daar proactief over willen rapporteren. Een goed voorbeeld hiervan is Schijvens Corporate Fashion, dat voor het tweede jaar op rij de Nederlandse CSRD-award won voor het beste MKB-duurzaamheidsverslag, dat het bedrijf vrijwillig beschikbaar maakt.

Benieuwd waar je kunt beginnen?

Neem je waardeketen onder de loep en beoordeel of je klanten bedient die straks onder het nieuwe voorstel nog CSRD-plichtig zijn, om te beoordelen of je data-uitvragen kunt verwachten.
Kijk eens naar de VSME-standaarden die zijn gepubliceerd om inzicht te krijgen in de relevante datapunten en welke data je in de toekomst wellicht moet verzamelen.
Leg deze lijst naast je onderneming en kijk wat je al doet. Sommige vragen gaan bijvoorbeeld over je personeel, waar misschien al informatie over beschikbaar is.

Dit zorgt ervoor dat je voor je onderneming inzichtelijk hebt of je straks CSRD data-uitvragen kunt verwachten, zodat je dit óf met een gerust hart naast je neer kunt leggen óf je er alvast op kunt voorbereiden. Zo ben je klaar voor de toekomst.