Rentekuur tegen inflatiekwaal

Om de inflatie te beteugelen hebben de Europese Centrale Bank (ECB) en de Amerikaanse Federal Reserve (Fed) de rente agressief verhoogd. De inflatiedaling van de afgelopen maanden was voor de ECB en de Fed dan ook een bevestiging dat zij op de goede weg zijn. Maar op hun lauweren rusten kunnen de centrale banken allerminst. Want hoewel de inflatie afneemt, ligt die nog altijd veel hoger dan het niveau dat zowel de Fed als de ECB voor ogen hebben: een inflatiepeil van rond de 2%. Hoge inflatie wordt weleens vergeleken met een ziekte waar de economie aan lijdt. Kijkend naar de huidige situatie kunnen we gerust spreken van een hardnekkige kwaal. Beide centrale banken gaan daarom door met toedienen van medicatie in de vorm van renteverhogingen.

Het kwam dan ook niet als een verrassing dat de Fed begin februari de rente opnieuw verhoogde. Naar verwachting zal de Amerikaanse centrale bank ook tijdens de beleidsvergadering van maart de rente opschroeven. Daarna zal de Fed mogelijk een andere koers gaan volgen. De Amerikaanse economie ziet dit jaar een (milde) recessie tegemoet. Dalende reële inkomens en slinkende spaartegoeden leiden ertoe dat de Amerikaanse consument minder geld gaat uitgeven. Deze afnemende consumentenvraag zal de inflatie verder omlaag helpen. Dat zou de Fed in de gelegenheid moeten stellen om binnen enkele maanden te stoppen met renteverhogingen. Onze economen verwachten dat de Fed tegen het einde van 2023 de rente gaat verlagen.¹

Ook in Europa hebben we te maken met afnemende economische groei. Maar in de afgelopen maanden is de eurozone-economie verrassend veerkrachtig gebleken. Dankzij de forse daling van de energieprijzen drukken energiekosten minder zwaar op het besteedbare inkomen van consumenten. Aan een recessie zal Europa dit jaar waarschijnlijk niet ontkomen, maar de economische krimp zal minder diep zijn dan eerder werd aangenomen. Naar verwachting zal de BBP-groei van de eurozone in 2023 zal uitkomen op -0,3%, waar onze economen eerder rekenden op een forsere krimp (-0,9%).

Er zit echter een addertje onder het gras: een recessie leidt doorgaans tot hogere werkloosheid, waardoor de arbeidsmarkt ruimer wordt en de loondruk afneemt. Nu de recessie in de eurozone waarschijnlijk minder diep zal zijn, zal de arbeidsmarkt krapper blijven dan eerder werd verwacht. Hiermee ontstaat het risico dat de looninflatie – een belangrijke aanjager van de algehele inflatie – hardnekkig hoog blijft. Het valt dan ook niet uit te sluiten dat de inflatie op middellange termijn hoger blijft dan centrale banken wenselijk achten.²

De ECB is zich bewust van dit risico. Onlangs voorspelde de centrale bank dat de loongroei in de eurozone gedurende de komende kwartalen “zeer sterk” zal zijn in historisch perspectief. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de ECB erop blijft hameren dat het gevecht tegen de inflatie nog niet ten einde is. In december waarschuwde ECB-voorzitter Christine Lagarde nog voor het gevaar van “entrenched inflation.” Hiermee doelde zij op het risico dat de hoge inflatie zich ‘verankerd’ in de economie en daarmee een structureel fenomeen wordt, waardoor de koopkracht nog (veel) langer onder druk blijft staan. Dit is een scenario dat de ECB koste wat het kost vermijden wil. Om ons nog een keer te bedienen van medische terminologie: met een fikse dosis renteverhogingen moet voorkomen worden dat de inflatie zich ontwikkelt tot een chronische kwaal.

Begin februari verhoogde de ECB de rente met 0,5%. Onze economen verwachten dat de centrale bank haar beleidsrente blijft opschroeven, tot een piekniveau van 3% dat waarschijnlijk in maart bereikt wordt. Pas tegen het einde van het jaar zal de ECB mogelijk beginnen met het verlagen van de rente. Ja, de inflatie beweegt in de goede richting, wat erop duidt dat de medicatie aanslaat. Maar de kuur is nog niet afgerond.

1. Meer over onze economische prognoses en renteverwachtingen kunt u lezen in het rapport ‘Key views on the global outlook’ (23 januari 2023) van het ABN AMRO Economisch Bureau.
2. Meer over de visie van onze economen op de Europese economie kunt u lezen in de Global Monthly - Where is the recession?
3. Bron: ‘Wage developments and their determinants since the start of the pandemic’, ECB Economic Bulletin
4. Bron: interview met Christine Lagarde, 19 december 2022